Сода — сирӗн кладовойри чи нумай енлӗ продукт пулӗ. Натрий бикарбонатӗ тесе те калаҫҫӗ, апат соди — йӳҫек хутӑш, ӑна кислотӑпа (сӑмахран, уксуспа, лимон сӗткенӗпе е ҫупа) хутӑштарсан углекислӑ газӑн пӗчӗк хӑмписем пулаҫҫӗ, вӗсем маффинсене, ҫӑкӑрсене тата печенисене ҫемҫе те сывлӑшлӑ тума питӗ лайӑх.
Анчах унӑн усӑ курасси пирӗн юратнӑ тортсемпе печени пӗҫерессинчен чылай аяккарах. Апат содин ҫутҫанталӑкран илнӗ абразивлӑ тӗсӗ тата хими пахалӑхӗсем ӑна кил-ҫурт таврашне тасатма питӗ юрӑхлӑ тӑваҫҫӗ, уйрӑмах вараланчӑка шӑлса тасатма, шӑршӑсене сирме тата хытӑ пӑнчӑсене тасатма. «Апат соди — перекетлӗ те экологи тӗлӗшӗнчен таса тасатмалли май», — тет «Молли Мейд» компанин президенчӗ Марла Мок. «Вӑл ҫавӑн пекех пур енлӗ тасатмалли хатӗр, вӑл тӗрлӗ тасатмалли ӗҫсене пурнӑҫлама пултарать».
Эпир тирпейлекен экспертсемпе калаҫрӑмӑр, вӗсем сирӗн кил-ҫурта тасатма апат содипе усӑ курмалли чи лайӑх канашсене пӗлесшӗн пултӑмӑр.
Ҫӳп-ҫап банкисем вӑхӑт ҫитнӗ май хӑйсем тӗллӗнех шӑршӑ кӑлараҫҫӗ. Анчах та шӑршӑсене шала кӑштах апат соди сапса пӗтерме пулать. «Эсир ӑна шывпа хутӑштарса шалтан тасатма тата шӑршӑсене кӑларма спрей пек те усӑ курма пултаратӑр», — тет Алисия Соколовски, Aspen Clean компанин президенчӗ тата генеральнӑй директорӗн ҫумӗ.
Апат соди — шуратмалли тата пӑнчӑсене сирсе яракан витӗмлӗ япала, хӑш чухне вара пирӗн юратнӑ керамика кружкисенчен кофепе чей пӑнчисене сирсе яма йывӑртараххи нимӗн те ҫук. Кружка ҫине апат соди сапмалла та нӳрлӗ губкӑпа ҫемҫен шӑлса илмелле, тет Соколовский.
Кӑмака решеткисем ҫӗтӗлме пултараҫҫӗ. Пӗҫернӗ чухне вӗсем ҫумне ҫу, ҫу, тӗпренчӗксем тата ытти те ҫӑмӑллӑнах ҫыпӑҫма пултараҫҫӗ. — Решеткӑна апат содипе тата вӗри шывпа йӗпетмелле, — тет Соколовский. — Темиҫе сехетрен вӗсене щеткӑпа шӑлса илӗр.
Пӗтӗмӗшле илсен, апат содине уксус пек кислотӑсемпе хутӑштармалла мар, мӗншӗн тесен вӗсем ҫунтарса яма пултаракан хӑмпӑсем кӑларма пултараҫҫӗ. Анчах та дренаж питӗ пӑкӑлансан, ҫак реакци усӑллӑ пулма пултарать. Ҫур стакан апат соди, унтан ҫур стакан шурӑ уксус ямалла. Шыв юхмалли шӑтӑка хупӑр та 30 минут лартӑр. — Унтан ҫӳп-ҫапа вӗри шывпа ҫуса тасатмалла, — тет Соколовский.
Апат содин ҫутҫанталӑкран илнӗ абразивлӑ енӗсем ӑна питӗ лайӑх затирка тасатмалли хатӗр тӑваҫҫӗ. Содӑпа шывран паста туса хуралса кайнӑ затирка ҫине сӗрме пулать, унтан шӑл тасатмалли щеткӑпа шӑлса тасатмалла.
Паллах, эсир хӑвӑрӑн туалета тасатма ятарлӑ туалет савӑтне тасатмалли хатӗрпе усӑ курма пултаратӑр, анчах та ҫутҫанталӑкри тата экологи тӗлӗшӗнчен таса мел — пӑнчӑсене тасатмалли тата туалета таса тытмалли — апат содипе усӑ курасси. Туалета апат соди сапмалла, кӑштах лартмалла, унтан туалет щеткипе шӑлса тасатмалла.
Тумтире апат содипе малтанах имҫамлани — тумтир ҫинчи хытӑ пӑнчӑсене сирсе ямалли ансат та витӗмлӗ мел. — Тумтирне темиҫе сехет е ҫӗр каҫа вӗри шывра тата апат содинче лартмалла, — тет Соколовский.
Унсӑр пуҫне, эсир хӑвӑрӑн ахаль ҫӑвакан ​​хатӗрӗн тасатмалли вӑйне ӳстерме пултаратӑр, ҫакна эсир хӑвӑрӑн кӗпе-йӗм ҫумалли йӗркене апат соди хушса ӳстерме пултаратӑр. «Кӗпе-йӗм ҫумалли йӗркене апат соди хушсан шӑршӑсене сирме тата шуррисене ҫутӑрах тума пулать», — тет Дайерс.
Апат содипе кӗпе-йӗм ҫуса тасатма кӑна мар, вӑл кӗпе-йӗм ҫӑвакан ​​машинӑна та лайӑх тасатма пултарать. «Пушӑ цикл вӑхӑтӗнче барабана тасатма тата шӑршӑсене кӑларма апат содипе усӑ курӑр», — тет Соколовский.
Ҫунса кайнӑ юлашкисене шӑлса тасатма апат содипе усӑ курӑр. «Апат соди кӑмакасене, ҫатмасемпе ҫатмасене тата ытти кухньӑри савӑт-сапана тасатма питӗ лайӑх», — тет Дайерс. — Содӑпа шывран паста туса савӑт-сапа ҫине сӗрмелле, ӑна савӑт-сапа ҫине 15-30 минут лартмалла, унтан юлашкине шӑлса тасатмалла.
Душ алӑкӗсем известь тата минерал сийӗсем ҫине лекме пултараҫҫӗ. Душ алӑкӗсене каллех йӑлтӑртаттарма уксуспа апат соди хутӑшӗпе усӑ курӑр. Кӳршӗре вырнаҫнӑ Glass Doctor компанин ҫӗнӗ продукци хатӗрлес тата техника вӗрентӗвӗн директорӗ Томми Паттерсон малтан хут алшӑллине вӗри шурӑ уксуспа йӗпетсе алӑк ҫине тата ҫул ҫине сӗрме сӗнет. Унтан ӑна 30-60 минут лартмалла. «Уксусӑн кӑштах йӳҫӗлӗхӗ ӑна минерал сийӗсене кӗрсе пушатма май парать», — тет вӑл. Унтан алӑка нӳрлӗ кӗпепе е апат содипе йӗпетнӗ губкӑпа ҫемҫен шӑлса илмелле. — Ытлашши хытӑ ан шӑлӑр, унсӑрӑн ҫыртса илӗр, — тет Паттерсон.
Юлашкинчен алӑка дистиллированнӑй шывпа ҫуса тасатмалла, уксуспа апат содине кӑлармалла. «Извеҫ юлсан, пур сийсене те пӗтериччен апат содипе тасатмалла», — тет вӑл.
Хӑвӑрӑн кавире тасатма апат содин шӑршӑ кӑларакан енӗсене усӑ курӑр. Кавир ҫине апат соди сапӑр, ӑна темиҫе минут лартӑр, унтан пылесоспа ҫуса тасатӑр.
Матраса тасатни сывлӑхшӑн питӗ кирлӗ (вӗт-ха, эсир ун ҫинче нумай вӑхӑт уйӑратӑр-ҫке). Хӑвӑрӑн матрац ҫине апат соди сапӑр та ӑна темиҫе минут лартӑр, унтан матрац ҫинчи шӑрша кӑларма пылесоспа ҫуса тасатмалла. Е тата, пӑнчӑсене кӑларса пӑрахмалла пулсан, уксуспа апат соди хутӑштармалла. Малтан пӑнчӑ ҫине уксус сирпӗтмелле, унтан ҫиелтен апат соди сапмалла. Ӑна алшӑллипе витмелле те пылесоспа ҫуса тасатиччен темиҫе сехет лартмалла.
Ырӑ мар шӑршӑран хӑтӑлма пушмак ҫине апат соди сапмалла. Пушмак тӑхӑниччен сода сапма ан манӑр.
Плитасем апат-ҫимӗҫпе е ҫупа питӗрӗнсе ларсан вараланма пултараҫҫӗ. Плитӑна апат содипе шыв пастипе тасатсан вараланчӑк сирӗлме тата плитӑна таса шайне тавӑрма пулать. Анчах та ҫакна асра тытӑр: хӑш-пӗр плитӑсем, сӑмахран, тикӗс кантӑклӑ плитасем, ҫӑмӑллӑнах шӑйӑрӑлаҫҫӗ. Урӑх йышши тасатмалли хатӗрпе усӑ курӑр.
Йывӑҫран тунӑ касмалли хӑмана лайӑх тытса тӑма кӑштах тимлӗх кирлӗ. Хӑвӑрӑн касмалли хӑмана ҫур лимонпа тата кӑштах апат содипе шӑлса тасатма пулать. Ҫакӑ пӑнчӑсене ҫутатма тата юлашки шӑршӑсене пӗтерме пулӑшӗ.
Холодильникри шӑршӑсене пӗтерес тесен, ҫӑкӑр содине пакетран кӑларма та кирлӗ мар. Ытларах чухне апат соди ещӗкӗсем сетка айккинчи панельсемпе пулаҫҫӗ, вӗсем хут коробкин хупӑлчине уҫса сетка енӗсене уҫма май параҫҫӗ. Пӗрне холодильнике чиксе лартӑр та ӑна хӑйӗн шӑршине сирсе яракан асамлӑхне ӗҫлеттерӗр.
Ҫӗнӗ пек курӑнччӑр тесе, тутӑхман хурҫӑран тунӑ тӗксӗм раковинӑсене, хатӗрсене тата хатӗрсене тасатма апат содипе усӑ курӑр. Раковинӑсем валли: раковинӑна нумай апат соди сапмалла, унтан пӑнчӑсене тата ҫӳп-ҫапа нӳрлӗ микрофибра ҫиттипе е губкӑпа шӑлса тасатмалла, унтан сивӗ шывпа ҫуса тасатмалла. Крансем пек приборсемпе хатӗрсем валли малтан нӳрлӗ пир ҫине апат соди сапмалла та тутӑхман хурҫӑна ҫемҫен шӑлса тасатмалла та йӑлтӑркка пултӑр.
Кӗмӗлӗн ҫутҫанталӑк ҫутине тавӑрмалли ҫутҫанталӑк тата экологи тӗлӗшӗнчен таса мел — апат содипе шывран паста туни. Кӗмӗле апат соди пастипе йӗпетмелле те темиҫе минут лартмалла (питӗ вараланнӑ кӗмӗлшӗн 10 минут таран). Унтан сивӗ шывпа ҫуса тасатмалла та пирпе ҫемҫен шӑлса тасатмалла.
Пӗртен-пӗр уйрӑмлӑх — сирӗн кӗмӗл окисленсе патина аталаннӑ пулсан тата эсир ӑна упраса хӑварас тетӗр пулсан. «Апат соди хӑш-пӗр кӗмӗл япаласенчен, сӑмахран, ювелир япалисенчен е илемлетмелли япаласенчен, патинӑна кӑларса пӑрахма пултарать», — тет Соколовский. — Кӗмӗл ҫинче кирлӗ патинӑна упраса хӑварас тесен, кӗмӗл тасатмалли япалапа е шӑлса тасатмалли пирпе усӑ курсан аванрах.
Апат-ҫимӗҫ упрамалли савӑтсем ҫине-ҫинех усӑ курнӑ хыҫҫӑн, сӑмахран, хӗрлӗ соус пек япаласене упранӑ хыҫҫӑн, вараланма пултарни вӑрттӑнлӑх мар. Енчен те савӑт-сапа ҫӑвакан ​​машинӑра ҫуса тасатни ҫителӗксӗр пулсан, савӑта апат содипе шыв сапмалла та ҫӗр каҫма лартмалла. Тепӗр кун ирхине апат соди пастине ҫуса тасатмалла та ҫӗнӗ, пӑнчӑсӑр савӑтпа киленмелле.
Анчах та апат содипе усӑ курнӑ чухне асӑрхануллӑ пулӑр, мӗншӗн тесен унӑн абразивлӑ енӗсем ӑна кил таврашӗнчи пур япалана та тасатма юрӑхсӑр тӑваҫҫӗ. «Апат соди — абразив, ҫавӑнпа та вӑл кантӑк ҫийӗсене, сӑмахран, тӗкӗрсене е чӳречесене, хӑш-пӗр лаптак ҫиелти сийсене е хатӗр йывӑҫ сӗтел-пукансене/урайсене тасатма юрӑхсӑр», — тет Мок. Ҫавӑн пекех ӑна алюминирен тунӑ савӑт-сапа ҫинче, ҫутҫанталӑк чулӗнчен тунӑ ҫиелти сийсем ҫинче, ылтӑнпа сӑрланӑ япаласем ҫинче, электронлӑ хатӗрсем ҫинче тата ахахпа опал пек хаклӑ чулсем ҫинче усӑ курмалла мар.
«Алюмини е мрамор пек ҫӑмӑллӑнах ҫыртса илекен япаласене тасатмалла мар», — тет Дайерс. Апат соди хӑш-пӗр материалсемпе, сӑмахран, алюминипе, реакцие кӗме пултарать, ҫакӑ вара тӗсне улӑштарма пултарать.
Паллах, эсир хӑвӑрӑн кил-ҫурта тата ун таврашӗнчи вырӑнсене тасатма апат содипе усӑ курнӑ чухне хӑрушсӑрлӑхра пулма тӑрӑшатӑр, ҫавӑнпа та апат содипе ҫак продуктсемпе хутӑштармалла мар.
Хӑш-пӗр чухне ҫак япаласене хутӑштарни ҫеҫ апат соди витӗмлӗхне чакарать. Кун пекки, сӑмахран, ӑна эрехпе хутӑштарсан пулать. Анчах ытти чухне сиенлӗ хими реакцийӗсем пулма пултараҫҫӗ. Хупӑ савӑтра апат содине водород перекиҫӗпе, аммиакпа, хлорпа е хими тасатмалли хатӗрсемпе хутӑштарсан кислород тата ытти наркӑмӑшлӑ газсем тухма пултараҫҫӗ.
Ытларах чухне шыва апат содипе хутӑштарсан ҫеҫ тасатмалли кирлӗ результатсем пулаҫҫӗ.