Ку статьяна Обществӑлла тӳрӗлӗх центрӗпе, танмарлӑха тӗпчес ӗҫе халалланӑ коммерциллӗ мар хыпар службипе, пӗрле пичетлесе кӑларнӑ.
Ванна. си. велосипед. Кевин Хартли, Дрю Уинн тата Джошуа Аткинс вилнӗ чухне пӗр-пӗринчен 10 уйӑх хушшинче ӗҫленӗ, анчах вӗсем ӗҫленӗ. Япаласем тӗрлӗрен, анчах вӗсен ӗмӗрне кӗскетекен сӑлтавӗ пӗрре: сӑрӑ тасатмалли хатӗрсенчи тата лавккасенче сутакан ытти продукцири химикатсем. ҫӗршывӗпех.
Хуйхӑпа тата хӑранипе вӗсен ҫемйисем метиленхлорид тепӗр ҫынна вӗлересрен мӗн тума пултарнине пурне те тума сӑмах панӑ.
Анчах та Америкӑри Пӗрлешӳллӗ Штатсенче ӗҫлекенсемпе потребительсене хӳтӗлес енӗпе ҫемҫешке пулнӑран ҫакӑн пек шӑпа тӳснӗ хими завочӗсем сахал. Ҫапла вара, метиленхлорид, унӑн пӑсӗсем хӑрушӑ пулни ҫинчен Хартли, Уэйн тата Аткинс ҫураличченех асӑрхаттарнӑ пулин те, серийлӑ вӗлерекен пулса тӑнӑ. Юлашки вуншар ҫул хушшинче нимӗнле агентство хутшӑнмасӑрах вуншар ҫынна вӗлернӗ.
Обществӑлла тӳрӗлӗх центрӗ тӗпчесе пӗлнӗ хыҫҫӑн тата хӑрушсӑрлӑх енӗпе ӗҫлекенсем шӑнкӑравланӑ хыҫҫӑн АПШ тавралӑха сыхлакан агентстви юлашкинчен ҫак япалана сӑрӑ тасатмалли хатӗрсенче усӑ курма анлӑн чарма сӗннӗ.
2017 ҫулхи нарӑс уйӑхӗ, Обама администрацийӗн юлашки кунӗсем пулнӑ. Хартли ҫав ҫулхи раштав уйӑхӗнче, Уинн ҫав ҫулхи ака уйӑхӗнче, Аткинс тепӗр ҫулхи пуш уйӑхӗнче вилнӗ, ҫав вӑхӑтра Трамп администрацийӗ дерегуляци пирки ҫине тӑрсах ӗҫленӗ, ҫавӑнпа та вӑл йӗркесене хушас вырӑнне пӗтересшӗн пулнӑ, уйрӑмах EPA тавралӑхне. Метилен хлорид сӗнӗвӗ ниҫта та каймарӗ.
Анчах та Аткинс вилнӗ хыҫҫӑн 13 уйӑхран Трампӑн ҫутҫанталӑка сыхлакан агентстви, хӗснипе, метилен хлоридлӑ сӑрӑ тасатмалли хатӗрсене вак суту-илӳре сутма чарӑнма шут тытнӑ. Апрель уйӑхӗнче Байденӑн ҫутҫанталӑка сыхлакан агентстви ҫак химиката мӗнпур потребитель продукцийӗнче тата ӗҫ вырӑнӗсенче ытларах сутма чармалли правилӑна сӗннӗ.
«Эпир ҫакна Америкӑри Пӗрлешӳллӗ Штатсенче сайра хутра ҫеҫ тӑватпӑр», — тенӗ Сан-Францискӑри Калифорни университетӗнчи ӗҫ тата тавралӑх медицинин клиника профессорӗ Роберт Харрисон доктор. — Ҫак ҫемьесем — манӑн паттӑрсем.
Акӑ мӗнле ҫӗнтернӗ вӗсем ҫак результатсене пурнӑҫлама йывӑрлӑхсене тата эсир ҫавӑн пекех йывӑр ҫул ҫине тӑрсан мӗн сӗннӗ пулӗччӗҫ, лару-тӑру хӑрушӑ продуктсемпе, хӑрушсӑр ӗҫ вырӑнӗпе, вараланнипе е ытти сурансемпе ҫыхӑннӑ-и.
«Пурне те Google-ра шыраса тупӑр», — тет Брайан Уинн, унӑн 31 ҫулти шӑллӗ Дрю Кӑнтӑр Каролина штатӗнчи сивӗтнӗ кофе лавккипе сивӗтмӗшне ҫӗнетме метилен хлорид туяннӑ. — Ҫынсем патне ҫитме те.
Ҫапла вӑл шӑллӗ виличчен икӗ ҫул маларах пичетленсе тухнӑ «Обществӑлла тӗрӗслӗх ыйтӑвне» тупнӑ, унта вӑл экспертсемпе ҫыхӑнса, ҫав продукцие ӑҫта туянма пултарнинчен пуҫласа мӗншӗн вилнисене йӗрлесе пыма йывӑр пулнине пӗлнӗ. (Метиленхлорид тӗтӗмӗсем хупӑ вырӑнсенче пухӑнсан вилӗм кӳреҫҫӗ, никам та токсикологи тӗрӗслевӗсем тумасан, ҫутҫанталӑк вилӗмӗ пек курӑнакан инфаркт пуҫланма пултарать.)
Кевин амӑшӗн Венди Хартли канашӗ: «Академик» — шыравра тӗп сӑмах. Унта сире тӗрлӗ тӗпчев кӗтме пултарать. «Ку шухӑшсене фактсенчен уйӑрма пулӑшӗ», — тесе ҫырнӑ вӑл электронлӑ ҫырура.
Лорен Аткинс, 31 ҫулти Джошуа амӑшӗ, вӑл BMX велосипед вилкипе ӗҫленӗ чухне вилнӗ, UCSF-ри Харрисонпа темиҫе хутчен те калаҫнӑ. 2018 ҫулхи пуш уйӑхӗнче вӑл ывӑлне ҫӗр ҫинче вилнине тупнӑ, ун ҫумӗнче литр банки сӑрӑ стрипперӗ выртнӑ.
Харрисон метилен хлорид ҫинчен пӗлни ӑна ывӑлӗн токсикологипе автопси отчечӗсене вилӗмӗн уҫӑмлӑ сӑлтавне куҫарма пулӑшнӑ. Ҫак уҫӑмлӑх ӗҫлеме ҫирӗп никӗс хывать.
Час-часах химикатсемпе хутшӑнни ҫынсен сывлӑхне нумай вӑхӑтлӑха сиен кӳме пултарать, анчах вӗсем нумай ҫул хушши палӑрмаҫҫӗ. Варалану та ҫавӑн пекех пулма пултарать. Анчах та эсир правительствӑсем ҫакӑн пек сиене сирсе яма мерӑсем йышӑнччӑр тетӗр пулсан, наука тӗпчевӗсем лайӑх пуҫламӑш пулса тӑраҫҫӗ-ха.
Вӗсен ӑнӑҫлӑхӗн тӗп ҫӑлкуҫӗ — ҫемье хими хӑрушсӑрлӑхӗн ыйтӑвӗсемпе ӗҫлекен ушкӑнсемпе тата пӗр-пӗринпе ҫыхӑну тытни.
Сӑмахран, Лорен Аткинс Change.org сайтра «Сывӑ ҫемьесем валли хӑрушсӑр химикатсем» (халӗ «Наркӑмӑшсӑр пуласлӑх») ятлӑ пропаганда ушкӑнӗнчен метилен хлорид продукцийӗ ҫинчен ҫырнӑ петицие тупнӑ та ҫав петицие нумаях пулмасть ҫухалнӑ ывӑлне асӑнса алӑ пуснӑ. Брайан Уэйн хӑвӑрт аллине тӑсрӗ.
Хӑватлӑ вӑйсем хӑйсен лайӑх енӗсене туллин пурнӑҫа кӗртме пӗрлешрӗҫ. EPA енчен нимӗнле ӗҫ те туман пулсан, ҫак ҫемьесене ҫӗнӗрен пуҫлама тивмӗ, мӗншӗн тесен вӗсем сутуҫӑсене хӑйсен ҫӳлӗкӗсем ҫинчен продукцие кӑларма хистеме пултараҫҫӗ: «Хӑрушсӑр химикатсем сывлӑхлӑрах ҫемьесем» ҫакӑн пек чӗнӗве хирӗҫ хӑйӗн «Магазинсене асӑрхӑр» кампанине пуҫарса янӑ.
Вӗсен агентствӑн правилисене е Капитолий тӑвӗ ҫинчи лобби ӗҫӗн шалти ӗҫӗсене хӑйсем тӗллӗн шутласа кӑлармалла мар. Ку енӗпе «Хӑрушсӑр химикатсем», «Сывӑ ҫемьесем» тата «Ҫутҫанталӑка сыхлакан фонд» ӑсталӑх пур.
Тӗплӗнрех: «Пурнӑҫ тӑршшӗпех йывӑрлӑх»: тӗпчев кӑтартнӑ тӑрӑх, ватӑ хура ӳтлӗ ҫынсем сывлӑш вараланнипе шурӑ ӳтлӗ ҫынсенчен виҫӗ хут ытларах вилеҫҫӗ
Климат улшӑнӑвӗ ҫинчен чӗлхе тупасси Хизер Мактир-Тони кӑнтӑрта тавралӑх тӗрӗслӗхӗшӗн кӗрешет
— Ҫакӑн пек команда пухма пултарсан... санӑн чӑннипех те хӑватлӑ вӑй пулать, — терӗ Брайан Уинн, Ҫутҫанталӑк ресурсӗсене хӳтӗлекен канаш ҫине ҫак ыйтӑва хастаррӑн татса паракан тепӗр ушкӑн пулнине кӑтартса.
Ку ҫапӑҫупа кӑсӑкланакан кашни ҫын унта обществӑлла роль выляма пултараймасть. Сӑмахран, яланлӑхах юридици статусӗ ҫук иммигрантсем ӗҫ вырӑнӗнче хӑрушлӑх кӑларса тӑратма пултараҫҫӗ, статус ҫукки вӗсене хӑйсен шухӑшӗсене калама йывӑр е май памасть.
Енчен те ҫак ҫемьесем хӑйсен пӗтӗм тимлӗхне EPA ҫине уйӑрсан, агентство нимӗн те тума пултараймасть, уйрӑмах Трамп администрацийӗ йӗркесене хирӗҫ тӑнине шута илсен.
Вӗсем суту-илӳ тӑвакансене «хӑйсен лавккисене тытса тӑрса» ҫын пурнӑҫне ҫӑлас тесе метилен хлоридлӑ сӑрӑ тасатмалли хатӗрсене сутма хушмаҫҫӗ. Петицисемпе протестсем ӗҫлерӗҫ. Home Depot тата Walmart компанисем те чарӑнма килӗшнӗ.
Вӗсем Конгресс членӗсене «Хӑрушсӑртарах химикатсем, сывлӑхлӑрах ҫемьесем» тата «Тавралӑх фончӗ» урлӑ ӗҫлеме чӗнеҫҫӗ. Вӗсем ҫемье сӑнӳкерчӗкӗсене тытса Вашингтона ҫул тытрӗҫ. Вӗсем журналистсемпе калаҫнӑ, хыпарсем илнӗ, ҫакӑ вара ҫивӗчлӗхе тата ытларах вӑйлатнӑ.
Кӑнтӑр Каролина штатӗнчи сенаторсемпе пӗр конгрессмен ун чухнехи ҫутҫанталӑка сыхлакан агентствӑн администраторӗ Скотт Пруитт патне ҫыру ҫырнӑ. Тепӗр конгрессмен 2018 ҫулхи раштав уйӑхӗнчи итлев вӑхӑтӗнче Пруитта хирӗҫлесе калаҫнӑ. Брайан Уинн ҫаксем пурте ҫемьене 2018 ҫулхи май уйӑхӗнче Пруитпа тӗл пулма пулӑшнӑ тесе шутлать.
— Хуралҫӑ тӗлӗнсех кайрӗ, мӗншӗн тесен ун патне никам та пымарӗ, — терӗ Брайан Уэйн. — Ку вӑл Озӑн аслӑ та хӑватлӑ ҫӗршывӗпе паллашнӑ пекех.
Ҫул ҫинче ҫемье суда тавӑҫ тӑратнӑ. Вӗсем социаллӑ сетьсемпе усӑ курса ҫынсене хӑйсене хӑрушлӑха ан кӗртӗр тесе асӑрхаттарнӑ. Лорен Аткинс тимӗр-тӑмӑр лавккисене хӑйсем хӑйсем каланӑ пек ҫӳлӗксем ҫинчен метилен хлорид продукцийӗсене чӑнах та кӑларса пӑрахнине хӑй курма кайнӑ. (Хӑш чухне ҫапла, хӑш чухне ҫук.)
Ку пӗтӗмпех кичем пек туйӑнать пулсан, эсир йӑнӑшмастӑр. Анчах ҫемьесем хӑйсем хутшӑнман пулсан мӗн пуласси паллӑ пулнӑ тесе шутлаҫҫӗ.
— Нимӗн те тумаҫҫӗ, — терӗ Лорен Аткинс, — нихҫан та пулман пек.
Пӗчӗк ҫӗнтерӳсем нумайланаҫҫӗ. Пӗр япала теприн патне илсе пычӗ, мӗншӗн тесен ҫемье парӑнман. Вӑрах вӑхӑтлӑх перспектива час-часах кирлӗ: федераци йӗркисене йӗркелесси хӑйне евӗрлӗ вӑраххӑн пырать.
Правилӑна сӗнме кирлӗ тӗпчевсене туса пӗтерме агентствӑна темиҫе ҫул е ытларах та кирлӗ пулма пултарать. Сӗнӗве вӗҫне ҫитерме чӑрмавсене ҫӗнтермелле. Анчах та кирек мӗнле чарусене те, ҫӗнӗ требованисене те вӑхӑт ҫитнӗ май тапхӑрӑн-тапхӑрӑн кӗртме пултараҫҫӗ.
Ҫемьесене EPA-ран пайӑн-пайӑн чарӑва хӑвӑрт илме май панӑ, мӗншӗн тесен агентство ӑна чӑннипех чарса лартиччен сӗнӗве сӗннӗ. Анчах Кевин Хартли вилнӗ хыҫҫӑн икӗ ҫул ҫурӑран ҫутҫанталӑка сыхлакан агентствӑн чарӑвӗсем вӑя кӗнӗ. Вӗсем ӗҫ вырӑнӗнче мӗнле усӑ курнине, сӑмахран, 21 ҫулти Кевин ӗҫре ваннӑна сӑрланине, ҫутатмаҫҫӗ.
Анчах та агентствӑра тӗрлӗ ертӳҫӗсем тӗрлӗ йышӑнусем тума пултараҫҫӗ. EPA-н юлашки сӗнӗвӗ, ӑна 2024 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче йышӑнмалла, ӗҫ вырӑнӗнче ытларах тӗллевпе, ҫав шутра ваннӑна шӑлса тасатма та, метилен хлоричӗпе усӑ курма чарать.
— Чӑтӑмлӑ пулмалла, чӑтӑмлӑ пулмалла, — терӗ Лорен Аткинс. «Камӑн та пулин пурнӑҫӗ ҫинчен калаҫнӑ чухне, уйрӑмах хӑвӑн ачусем ҫинчен калаҫнӑ чухне, эсӗ ӑна тупатӑн. Тӳрех».
Улшӑнусем тума йывӑр. Эсир е сирӗн юратнӑ ҫынна кӳрентернӗрен улшӑнусем тума йывӑртарах пулма пултарать, анчах та ҫакӑ урӑх нимӗн те пама пултарайман йӑпану пама пултарать.
— Ҫыхӑнӑр, мӗншӗн тесен ку кӑмӑл-туйӑм инкекӗ пулать, — асӑрхаттарать Лорен Аткинс. «Ҫынсем манран яланах, мӗнле кӑмӑл-туйӑмлӑ та йывӑр пулсан та, мӗншӗн эпӗ ҫакна тӑватӑп тесе ыйтаҫҫӗ? манӑн вырӑн. Эппин, санӑн текех ман ҫумра пулма кирлӗ мар.
«Хӑвӑн ҫуррине ҫухатнӑ чухне мӗнле ӗҫлетӗн? Хӑш чухне эпӗ унӑн чӗри тапма чарӑннӑ, манӑн чӗре те ҫав кунах тапма чарӑннӑ тесе шутлатӑп», — терӗ вӑл. — Анчах эпӗ ҫакӑн пек йывӑрлӑхсене ытти ҫынсем тӳссе курасшӑн мар, Джошуа мӗн ҫухатнине ыттисем те ҫухатасшӑн мар, ҫакӑ манӑн тӗллев. Эпӗ мӗн кирлине пурне те тума хатӗр.
Брайан Уиннӑн та ҫавӑн пек шухӑшсем пур, вӑл сире марафон вӗҫлеме пулӑшас тесе стрессран хӑтармалли хӑш-пӗр ӗҫсем тума сӗнет. Спортзал унӑн. — Хӑвӑн туйӑмусене кӑларма май тупмалла, — терӗ вӑл.
Венди Хартли активизм хӑйне хӑех сыватнине тупса палӑртнӑ — ытти ҫемьесем пулӑшнипе тата вӗсем пӗрле тунӑ результатсемпе.
Органсен донорӗ пулнӑ май унӑн ывӑлӗ ыттисен пурнӑҫне тӳрремӗнех витӗм кӳнӗ. Унӑн еткерлӗхӗ магазин ҫӳлӗкӗсем ҫине тата правительство залӗсенче сарӑлнине курма питӗ кӑмӑллӑ.
«Кевин тата нумай ҫын пурнӑҫне ҫӑлса хӑварнӑ, — тесе ҫырнӑ вӑл, — тата малашне те нумай ҫын пурнӑҫне ҫӑлса хӑварӗ».
Эсир улшӑнусемшӗн тӑрӑшатӑр пулсан, статус-квона тытса тӑма укҫа тӑкаклакан лоббистсем яланах ҫӗнтерӗҫ тесе шухӑшлама ҫӑмӑл. Анчах сирӗн пурнӑҫ опычӗ сутӑн илме ҫук йывӑрӑш йӑтса пырать.
— Эсир хӑвӑрӑн историе каласа пама пӗлетӗр пулсан, вӑл сирӗн пурнӑҫӑн пӗр пайӗ пулсан, вара эсир ӑна тума пултаратӑр — ҫав историе каласа пама пултарсан, ӑнӑҫу пултӑр, лоббистсем, — терӗ Брайан Уэйн. «Эпир никампа танлаштарма ҫук хӗрӳлӗхпе тата юратупа килетпӗр».
Венди Хартли канашӗ: «Хӑвӑн туйӑмусене палӑртма ан хӑр». Ҫак туйӑмсем сирӗн ҫине тата сирӗн ҫемье ҫине мӗнле витӗм кӳни ҫинчен каласа парӑр. «Вӗсене сӑнӳкерчӗксем урлӑ хӑйсен витӗмне кӑтартӑр».
«Ултӑ ҫул каялла кам та пулин: «Эсир ҫителӗклӗ таран хытӑ кӑшкӑрнӑ пулсан, правительство илтнӗ пулӗччӗ», — тенӗ пулсан, эпӗ кулнӑ пулӑттӑм», — тенӗ Лорен Аткинс. — Пӗр сасӑ ҫеҫ ҫынна улӑштарма пултарать, ҫакӑ манӑн ывӑлӑн еткерлӗхӗн пӗр пайӗ пулӗ тетӗп.
Джейми Смит Хопкинс — Обществӑлла тӳрӗлӗх центрӗн репортерӗ, танмарлӑха тӗпчекен коммерциллӗ мар редакци.