Статья «Пӑрҫа йышши культурӑсен чир-чӗр ертекенсемпе сӑтӑрҫӑсене хирӗҫ тӑрассине лайӑхлатасси» тӗпчев темине кӗрет, пур 5 статьяна та пӑхӑр
Ӳсентӑрансен кӑмпа чирӗн некрозӗн сӑлтавӗ Sclerotinia sclerotiorum (Lib.) де Бари тӗрлӗ хуҫа ӳсентӑрансене инфекцилеме нумай шайри стратегипе усӑ курать. Ку тӗпчев ытти кирлӗ аминокислотӑсен синтезне хавхалантаракан белок мар аминокислотӑпа диамин L-орнитинпа усӑ курма сӗнет, ҫакӑ вара Phaseolus vulgaris L. Pseudomonatiorum sclerorums ҫуратакан шурӑ кӑмпа ҫине молекулӑллӑ, физиологиллӗ тата биохимиллӗ хуравӗсене ӳстермелли альтернативлӑ стратеги пек усӑ курма сӗнет. In vitro экспериментсем L-орнитин S. pyrenoidosa мицелийӗн ӳсӗмне дозӑран килекен майпа палӑрмаллах чакарнине кӑтартнӑ. Унсӑр пуҫне, вӑл теплицӑра шурӑ кӑмпа йывӑрлӑхне палӑрмаллах чакарма пултарнӑ. Унсӑр пуҫне, L-орнитин имҫамланӑ ӳсентӑрансен ӳсӗмне хавхалантарнӑ, ҫакӑ L-орнитинӑн тӗрӗсленӗ концентрацийӗсем имҫамланӑ ӳсентӑрансемшӗн фитотоксиклӑ пулманнине кӑтартать. Унсӑр пуҫне, L-орнитин ферментлӑ мар антиоксидантсен (пӗтӗмӗшле ирӗлекен фенолсемпе флавоноидсем) тата ферментлӑ антиоксидантсен (каталаза (CAT), пероксидаза (POX) тата полифенол оксидаза (PPO)) экспрессине ӳстернӗ, ҫавӑн пекех виҫӗ антиоксидантпа ҫыхӑннӑ генсен (PSO1, PAVD, PVGRAT) экспрессине ӳстернӗ. Унсӑр пуҫне, in silico анализ S. sclerotiorum геномӗнче оксалоацетат ацетилгидролаза (SsOAH) белокӗ пуррине палӑртнӑ, вӑл Aspergillus fijiensis (AfOAH) тата Penicillium sp. (PlOAH) функциллӗ анализ, сыхланса юлнӑ доменсем тата топологи тӗлӗшӗнчен. Тӗлӗнмелле, ҫӗрулми декстроза бульонне (PDB) L-орнитин хушни S. sclerotiorum мицелийӗнче SsOAH ген экспрессине палӑрмаллах чакарнӑ. Ҫавӑн пекех L-орнитин экзогенлӑ майпа усӑ курни имҫамланӑ ӳсентӑрансенчен пухнӑ кӑмпа мицелийӗсенче SsOAH ген экспрессине палӑрмаллах чакарнӑ. Юлашкинчен, L-орнитинпа усӑ курни PDB хутлӑхӗнче те, инфекциллӗ ҫулҫӑсенче те щавелевӑй кислота секрецине палӑрмаллах чакарнӑ. Пӗтӗмлетсе каласан, L-орнитин редокс статусне тытса тӑрас тата инфекциллӗ ӳсентӑрансен хӳтӗленӳ хуравне ӳстерес ӗҫре тӗп вырӑн йышӑнать. Ҫак тӗпчев результачӗсем шурӑ кӑмпана хирӗҫ кӗрешмелли тата унӑн пӑрҫа тата ытти культурӑсем ҫине витӗм кӳрессине чакармалли инновациллӗ, экологи тӗлӗшӗнчен таса меслетсем хатӗрлеме пулӑшма пултараҫҫӗ.
Шурӑ кӑмпа, Sclerotinia sclerotiorum (Lib.) de Bary некротрофлӑ кӑмпаран пулаканскер, питӗ хӑрушӑ, тухӑҫа чакаракан чир, вӑл тӗнчери пӑрҫа (Phaseolus vulgaris L.) туса илессишӗн пысӑк хӑрушлӑх кӑларса тӑратать (Bolton et al., 2006). Sclerotinia sclerotiorum — ҫӗр ҫинчи ӳсентӑрансен чи йывӑр кӑмпа патогенӗсенчен пӗри, унӑн 600 ытла ӳсентӑран тӗсӗ пур, вӑл хуҫа тканӗсене хӑвӑрт ҫӗмӗрме пултарать (Liang and Rollins, 2018). Япӑх условисенче вӑл хӑйӗн пурнӑҫ циклӗн критиклӑ тапхӑрне тухать, тӑпрара хура, хытӑ, вӑрлӑх евӗрлӗ «склероти» текен структурӑсем пек е чирлӗ ӳсентӑрансен мицелийӗнче е туни варринче шурӑ, ҫемҫе ӳсентӑрансем пек нумай вӑхӑт хушши ҫывӑрса тӑрать (Schwartz et al., 2005). S. sclerotiorum склероти йӗркелеме пултарать, ҫакӑ ӑна инфекциллӗ уй-хирте нумай вӑхӑт пурӑнма тата чир вӑхӑтӗнче те упранма май парать (Schwartz et al., 2005). Склеротисем апат-ҫимӗҫпе пуян, вӗсем тӑпрара нумай вӑхӑт хушши упранма пултараҫҫӗ, каярахпа инфекцисем валли тӗп инокуляци пулса тӑраҫҫӗ (Schwartz et al., 2005). Лайӑх условисенче склеротисем шӑтса тухаҫҫӗ те сывлӑшра ҫӳрекен спорӑсем туса кӑлараҫҫӗ, вӗсем ӳсентӑранӑн ҫӗр ҫийӗнчи пур пайне те, ҫав шутра чечексене, тунисене е ҫӑмартисене те, ертме пултараҫҫӗ (Schwartz et al., 2005).
Sclerotinia sclerotiorum хӑйӗн хуҫи ӳсентӑранӗсене инфекцилеме нумай шайри стратегипе усӑ курать, унта склероз шӑтса тухнинчен пуҫласа чир паллисем аталаничченех ҫыхӑнуллӑ пулӑмсем пулса пыраҫҫӗ. Малтанах S. sclerotiorum апотеци текен кӑмпа евӗрлӗ структурӑсенчен ҫакӑнса тӑракан спорӑсем (аскоспора теҫҫӗ) туса кӑларать, вӗсем сывлӑшра ҫӳреҫҫӗ те инфекциллӗ ӳсентӑран ҫӳп-ҫапӗ ҫинче хускалман склеротисем пулса аталанаҫҫӗ (Bolton et al., 2006). Унтан кӑмпа ӳсентӑран клеткисен стенин рН-не тытса тӑма, ферментлӑ ҫӗмӗрӗлӗве тата тканьсен инвазине пулӑшма тата хуҫа ӳсентӑранӑн оксидациллӗ ҫурӑлӑвне пусарма вирулентлӑх факторӗ — щавелевой кислота кӑларать. Ҫак йӳҫӗтӳ процесӗ ӳсентӑран клеткисен стенине хавшатать, ҫакӑ вара кӑмпа клеткисен стенине ҫӗмӗрекен ферментсен (CWDEs) йӗркеллӗ те тухӑҫлӑ ӗҫне лайӑхлатать, ҫакӑ вара патогена физика барьерне ҫӗнтерсе хуҫа тканьӗсене кӗме май парать (Marciano et al., 1983). Пӗрре кӗрсен, S. sclerotiorum нумай CWDE уйӑрать, сӑмахран, полигалактуроназа тата целлюлоза, вӗсем ӑна инфекциллӗ тканьсенче сарӑлма пулӑшаҫҫӗ тата ткань некрозне кӑларса тӑратаҫҫӗ. Лезионсемпе гифальнӑй матсен аталанӑвӗ шурӑ кӑмпа паллисем патне илсе пырать (Hegedus and Rimmer, 2005). Ҫав вӑхӑтрах хуҫа ӳсентӑрансем патогенпа ҫыхӑннӑ молекулярлӑ йӗркесене (ПАМФ) йӗркесене палӑртакан рецепторсем (ПРР) урлӑ палласа илеҫҫӗ, ҫакӑ вара сигнал паракан пулӑмсен ярӑмне пуҫарса ярать, вӗсем вара юлашкинчен хӳтӗлев хуравӗсене хавхалантараҫҫӗ.
Вуншар ҫул хушши чир-чӗрпе кӗрешме тӑрӑшнӑ пулин те, ытти суту-илӳ культурисенчи пекех, пӑрҫа йышши культурӑсенче те ҫителӗклӗ резистентлӑ гермплазма ҫитмест, мӗншӗн тесен вӑл патогенӑн резистентлӑхне, пурнӑҫне тата ӑна хӑнӑхма пултарнине кура. Ҫавӑнпа та чир-чӗре хирӗҫ кӗрешесси питӗ йывӑр, ҫавӑнпа та ӑна пӗрлештернӗ, нумай енлӗ стратеги кирлӗ, унта культура практикине, биологи тӗрӗслевне тата хими фунгицидӗсене пӗрлештермелле (O'Sullivan et al., 2021). Шурӑ кӑмпапа хими мелӗпе кӗрешесси чи витӗмлӗ, мӗншӗн тесен фунгицидсене тӗрӗс тата кирлӗ вӑхӑтра усӑ курсан чир сарӑлассине витӗмлӗн тытса чарма, инфекци йывӑрлӑхне чакарма тата тухӑҫ ҫухатӑвне чакарма пулать. Анчах та ытлашши усӑ курни тата фунгицидсем ҫине ытлашши шанни S. sclerotiorum резистентлӑ штаммӗсем пулса тӑни патне илсе пыма пултарать тата тӗллевлӗ мар организмсене, тӑпра сывлӑхне тата шыв пахалӑхне япӑх витӗм кӳме пултарать (Le Cointe et al., 2016; Ceresini et al., 2024). Ҫавӑнпа та экологи тӗлӗшӗнчен таса альтернативӑсем тупасси тӗп тӗллев пулса тӑчӗ.
Полиаминсем (ПА), сӑмахран, путресцин, спермидин, спермин тата кадаверин, ҫӗр ҫинче ӳсекен ӳсентӑран патогенӗсене хирӗҫ шанчӑклӑ альтернативӑсем пулса тӑма пултараҫҫӗ, ҫавна май хӑрушӑ хими фунгицидӗсемпе усӑ курассине пӗтӗмпех е пайӑн-пайӑн чакараҫҫӗ (Nehela et al., 2024; Yi et al., 2024). Ҫӳлти ӳсентӑрансенче ПАсем нумай физиологи процесӗсене хутшӑнаҫҫӗ, ҫав шутра, анчах ҫакӑнпа кӑна чикӗленмеҫҫӗ, клеткӑсен пайланӑвӗ, дифференциаци тата абиотикӑпа биотикӑллӑ стресссене хирӗҫ хуравласси (Killiny and Nehela, 2020). Вӗсем антиоксидантсем пек ӗҫлеме пултараҫҫӗ, реактивлӑ кислород тӗсӗсене (ROS) кӑларма пулӑшаҫҫӗ, редокс гомеостаза тытса тӑраҫҫӗ (Nehela and Killiny, 2023), хӳтӗлевпе ҫыхӑннӑ генсене аталантараҫҫӗ (Romero et al., 2018), тӗрлӗ ылмашӑну ҫулӗсене йӗркелеҫҫӗ (Nehela and Killiny, 2023), эндофилогенлӑ тата гетологомонсене модуляцилеҫҫӗ (Nehela and Killiny, 2023) Киллини, 2019), системӑллӑ илнӗ резистентлӑха (САР) йӗркелеҫҫӗ тата ӳсентӑранпа патоген хушшинчи хутшӑнусене йӗркелеҫҫӗ (Нехела тата Киллини, 2020; Асия тата ыттисем, 2022; Червонец, 2022). Ҫакна та палӑртмалла: ӳсентӑрансене хӳтӗлес ӗҫре ПА-сен уйрӑм механизмӗсемпе ролӗсем ӳсентӑран тӗсӗсенчен, чир-чӗр ертекен япаласенчен тата тавралӑх условийӗсенчен килет. Ӳсентӑрансенче чи нумай тӗл пулакан ПА питӗ кирлӗ полиамин L-орнитинран биосинтезланать (Killiny and Nehela, 2020).
L-орнитин ӳсентӑран ӳсӗмӗпе аталанӑвӗнче нумай вырӑн йышӑнать. Сӑмахран, унчченхи тӗпчевсем ырашра (Oryza sativa) орнитин азота тепӗр хут ӗҫе кӗртессипе (Liu et al., 2018), ыраш тухӑҫлӑхӗпе, пахалӑхӗпе тата шӑршипе (Lu et al., 2020) тата шыв стрессне хирӗҫ кӗрешессипе (Yang et al., 2000) ҫыхӑнма пултарнине кӑтартнӑ. Унсӑр пуҫне, L-орнитинпа экзогенлӑ майпа усӑ курни сахӑр чӗкӗнтӗрӗн (Beta vulgaris) типӗ ҫанталӑка чӑтӑмлӑхне палӑрмаллах ӳстернӗ (Hussein et al., 2019) тата суханӑн (Allium Cepa) тӑвар стрессне чакарнӑ (Çavuşoǧlu тата Çavuşoǧlu, 2021) тата cashenadium occident (Accidale) ӳсентӑранӑн Роча тата ыттисем, 2012). L-орнитинӑн абиотикӑллӑ стрессран хӳтӗленмелли потенциаллӑ ролӗ вӑл имҫамланӑ ӳсентӑрансенче пролин пухӑнассине хутшӑннипе ҫыхӑннӑ пулма пултарать. Сӑмахран, пролин ылмашӑнӑвӗпе ҫыхӑннӑ генсем, сӑмахран, орнитин дельта аминотрансфераза (дельта-ОАТ) тата пролин дегидрогеназа (ProDH1 тата ProDH2) генсем, унччен те Nicotiana benthamiana тата Arabidopsis thaliana йышшисене хуҫа мар Pseudomonana штаммӗсенчен хӳтӗлеме хутшӑнни ҫинчен пӗлтернӗччӗ (Kumar-S, Mysoreh 2012). Тепӗр енчен, патоген ӳсӗмӗшӗн кӑмпа орнитин декарбоксилази (ODC) кирлӗ (Singh et al., 2020). Fusarium oxysporum f-ӑн ODC-не тӗллев лартасси. sp. lycopersici хуҫа-индуцированнӑй генсен шӑпланӑвӗ (HIGS) урлӑ помидор ӳсентӑранӗсен Fusarium wilt чирӗпе кӗрешессине палӑрмаллах ӳстернӗ (Singh et al., 2020). Анчах та фитопатогенсем пек биотикӑллӑ стресссене хирӗҫ экзогенлӑ орнитинпа усӑ курнин пулма пултаракан рольне лайӑх тӗпчемен. Чи кирли вара — орнитин чир-чӗре хирӗҫ тӑма мӗнле витӗм кӳни тата унпа ҫыхӑннӑ биохими тата физиологи пулӑмӗсем нумай енчен тӗпчемен-ха.
Пӑрҫа йышши культурӑсен S. sclerotiorum инфекцийӗн кӑткӑслӑхне ӑнланни витӗмлӗ контроль стратегийӗсене хатӗрлес ӗҫре пӗлтерӗшлӗ. Ҫак ӗҫре эпир L-орнитин диаминӑн Sclerotinia sclerotiorum инфекцине хирӗҫ кӗрешмелли механизмсене тата хӳтӗлев механизмӗсене ӳстермелли тӗп фактор пулса тӑма пултаракан рольне палӑртма тӗллев лартрӑмӑр. Эпир ҫапла шутлатпӑр: инфекциллӗ ӳсентӑрансен хӳтӗлев реакцийӗсене вӑйлатнисӗр пуҫне, L-орнитин редокс статусне тытса тӑрас ӗҫре те тӗп вырӑн йышӑнать. Эпир L-орнитинӑн пулма пултаракан витӗмӗсем ферментлӑ тата ферментлӑ мар антиоксидант хӳтӗлев механизмӗсене йӗркелесе тӑрассипе тата кӑмпа патогенлӑхӗн/вирулентлӑхӗн факторӗсемпе тата вӗсемпе ҫыхӑннӑ белоксемпе ҫыхӑннӑ пулнине сӗнетпӗр. L-орнитинӑн ҫак икӗ енлӗ функцийӗ ӑна шурӑ кӑмпа витӗмне чакармалли тата ахаль пӑрҫа йышши культурӑсен ҫак вӑйлӑ кӑмпа патогенне хирӗҫ тӑма пултарассине ӳстермелли ҫирӗп стратеги валли шанчӑклӑ кандидат туса хурать. Ҫак тӗпчев результачӗсем шурӑ кӑмпана хирӗҫ кӗрешмелли тата унӑн пӑрҫа йышши культурӑсем туса илесси ҫине витӗм кӳрессине чакармалли инновациллӗ, экологи тӗлӗшӗнчен таса меслетсем хатӗрлеме пулӑшма пултараҫҫӗ.
Ку тӗпчевре эксперимент материалӗ вырӑнне ахаль пӑрҫан сисӗмлӗ суту-илӳ сорчӗпе, Giza 3 (Phaseolus vulgaris L. cv. Giza 3), усӑ курнӑ. Сывӑ вӑрлӑхсене пӑрҫа йышши культурӑсен тӗпчев пайӗ, уй-хир культурисен тӗпчев институчӗ (FCRI), ял хуҫалӑх тӗпчев центрӗ (ARC), Египет ырӑ кӑмӑлпа панӑ. Пилӗк вӑрлӑха пластик чӳлмексене (шалти диаметрӗ 35 см, тарӑнӑшӗ 50 см) теплицӑра (25 ± 2 °C, нӳрлӗх 75 ± 1%, 8 сехет ҫутӑ/16 сехет тӗттӗм) S. sclerotiorum инфекцийӗпе чирленӗ тӑпрапа тултарнӑ. Акнӑ хыҫҫӑн 7–10 кунран (DPS) калчасене сайралатнӑ, ҫапла майпа кашни чӳлмекре пӗр пек ӳсекен икӗ калча тата туллин сарӑлнӑ виҫӗ ҫулҫӑ ҫеҫ юлнӑ. Пур чӳлмекри ӳсентӑрансене те икӗ эрнере пӗрре шӑварнӑ, уйӑхсерен ҫав сорт валли сӗннӗ виҫепе удобрени панӑ.
L-орнитиндиамин (+)-(S)-2,5-диаминопентан кислоти тесе те калаҫҫӗ; Sigma-Aldrich, Дармштадт, Германи) 500 мг/л концентрациллӗ концентраци хатӗрлеме малтан 50 мг 100 мл стерильлӗ дистиллированнӑй шывра ирӗлтернӗ. Унтан ҫак ирӗлчӗке ирӗлтернӗ те ун хыҫҫӑнхи опытсенче усӑ курнӑ. Кӗскен каласан, L-орнитин концентрацийӗсен ултӑ ярӑмне (12,5, 25, 50, 75, 100 тата 125 мг/л) in vitro тӗрӗсленӗ. Унсӑр пуҫне, отрицательнӑй контроль вырӑнне стерильлӗ дистиллированнӑй шывпа усӑ курнӑ (Mock) тата 50% йӗпетмелли порошок (токлофос-метил 20% + тирам 30%; KZ-Kafr El Zayat Pesticides and Chemicals Company, Kafr El Zayat, Garbia Governorate, Егп) суту-илӳ фунгицидӗпе усӑ курнӑ. Коммерциллӗ «Ризолекс-Т» фунгицида пилӗк концентрацире (2, 4, 6, 8 тата 10 мг/л) in vitro тӗрӗсленӗ.
Коммерциллӗ хуҫалӑхсенчен шурӑ кӑмпа паллисене кӑтартакан ахаль пӑрҫа тунисемпе хупписен пробисене (инфекци шайӗ: 10–30%) пухнӑ. Инфекциллӗ ӳсентӑран материалӗсенчен ытларахӑшне тӗс/сорт тӑрӑх палӑртнӑ пулин те (сисӗмлӗ суту-илӳ сорчӗ Giza 3), ыттисем, уйрӑмах вырӑнти пасарсенчен илнисем, паллӑ мар тӗслӗ пулнӑ. Пухнӑ инфекциллӗ материалсене малтан 0,5% натрий гипохлорит ирӗлчӗкӗпе 3 минут хушши дезинфекциленӗ, унтан стерильлӗ дистиллированнӑй шывпа темиҫе хутчен ҫуса тасатнӑ та ытлашши шыва кӑларма стерильлӗ фильтр хучӗпе типӗтнӗ. Унтан инфекциллӗ органсене вӑтам тканьрен (сывӑ тата инфекциллӗ тканьсем хушшинче) пӗчӗк татӑксем туса касса илнӗ, ҫӗрулми декстроза агарӗ (PDA) ҫинче ӳстернӗ те 25 ± 2 °C температурӑра 12 сехет ҫутӑ/12 сехет тӗттӗм циклпа 5 кун хушши склероти йӗркеленессине хавхалантарма инкубациленӗ. Мицели вӗҫӗн меслечӗпе хутӑш е вараланнӑ культурӑсенчен кӑмпа изолячӗсене тасатма та усӑ курнӑ. Тасатнӑ кӑмпа изолятне малтан унӑн культурӑллӑ морфологи характеристикисем тӑрӑх палӑртнӑ, унтан микроскоп паллисем тӑрӑх S. sclerotiorum пулнине ҫирӗплетнӗ. Юлашкинчен, пур тасатнӑ изолятсене те сисӗмлӗ ахаль пӑрҫа сортӗ ҫинче патогенлӑх тӗлӗшӗнчен тӗрӗсленӗ, ҫапла майпа Кох постулатӗсене тивӗҫтернӗ.
Унсӑр пуҫне, чи инвазивлӑ S. sclerotiorum изолятне (3-мӗш изолят) White et al., 1990 ҫырса кӑтартнӑ пек шалти транскрипциленӗ спейсер (ITS) секвенировани тӑрӑх татах та ҫирӗплетнӗ; Baturo-Ciesniewska et al., 2017. Кӗскен каласан, изолятсене ҫӗрулми декстроза бульонӗнче (PDB) ӳстернӗ те 25 ± 2 °C температурӑра 5–7 кун хушши инкубациленӗ. Унтан кӑмпа мицелийӗ пуҫтарнӑ, ӑна марля витӗр сӑрӑхтарнӑ, икӗ хутчен стерильлӗ шывпа ҫуса тасатнӑ та стерильлӗ фильтр хучӗпе типӗтнӗ. Геном ДНК-не Quick-DNATM Fungal/Bacterial Miniprep Kit (Kuramae-Izioka, 1997; Atallah et al., 2022, 2024) усӑ курса уйӑрнӑ. Унтан ITS рДНК регионне ITS1/ITS4 ятарлӑ праймер мӑшӑрӗпе (TCCGTAGGTGAACCTGCGG TCCTCCGCTTATTGATATGC; кӗтнӗ виҫе: 540 п.н.) усӑ курса амплификациленӗ ( Baturo-Ciesniewska et al., 2017 ). Тасатнӑ ПЦР продукчӗсене секвенировани тума тӑратнӑ (Пекин Аоке Диншенг Биотехнологи Ко., Лтд.). ITS рДНК йӗркисене Сэнгер секвенировани мелӗпе усӑ курса икӗ енлӗ секвенировани тунӑ. Пухнӑ ыйтусен йӗркисене вара BLASTn программӑпа усӑ курса GenBank тата Наци биотехнологи информацийӗн центрӗнчи (NCBI, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/) юлашки даннӑйсемпе танлаштарнӑ. Ыйту йӗркине NCBI GenBank-ри юлашки даннӑйсенчен илнӗ 20 ытти S. sclerotiorum штаммӗпе/изолячӗпе танлаштарнӑ (Хушма таблица S1) ClustalW-па усӑ курса Molecular Evolution Genetics Analysis Package (MEGA-11; 11-мӗш верси) (Kumar et al., 2024). Эволюци анализне чи пысӑк шанчӑклӑх мелӗпе тата пӗтӗмӗшле вӑхӑтпа каялла таврӑнакан нуклеотид улӑштармалли модельпе усӑ курса тунӑ (Nei and Kumar, 2000). Чи пысӑк лог-вероятноҫлӑ йывӑҫа кӑтартнӑ. Эвристика шыравӗ валли пуҫламӑш йывӑҫа кӳршӗ-пӗрлешӳ (NJ) йывӑҫ (Kumar et al., 2024) тата чи пысӑк парсимони (MP) йывӑҫ хушшинчи пысӑкрах лог-вероятноҫлӑ йывӑҫа суйласа илсе суйласа илеҫҫӗ. NJ йывӑҫне пӗтӗмӗшле вӑхӑтпа каялла таврӑнакан модельпе усӑ курса шутласа кӑларнӑ мӑшӑрлӑ дистанци матриципе усӑ курса тунӑ (Nei and Kumar, 2000).
L-орнитинӑн тата «Ризолекс-Т» бактерицидӑн антибактериаллӑ ӗҫне in vitro агар диффузи мелӗпе палӑртнӑ. Метод: L-орнитинӑн кирлӗ виҫине (500 мг/л) илмелле те ӑна 10 мл PDA апат-ҫимӗҫ хутӑшӗпе лайӑх хутӑштарса 12,5, 25, 50, 75, 100 тата 125 мг/л юлашки концентрациллӗ ирӗлчӗксем хатӗрлемелле. Контроль вырӑнне «Ризолекс-Т» фунгицидӑн пилӗк концентрацийӗпе (2, 4, 6, 8 тата 10 мг/л) тата стерильлӗ дистиллированнӑй шывпа усӑ курнӑ. Хутлӑх хытса ларнӑ хыҫҫӑн 4 мм диаметрлӑ Sclerotinia sclerotiorum культурин тин ҫеҫ хатӗрленӗ мицели пробкине Петри савӑчӗн варрине куҫарнӑ та 25±2°C температурӑра мицелий пӗтӗм контроль Петри савӑтне хупласа ҫитиччен ӳстернӗ, унтан кӑмпа ӳсӗмне ҫырса илнӗ. 1-мӗш уравненипе усӑ курса S. sclerotiorum радиаллӑ ӳсӗмне чарса лартмалли процента шутласа кӑларӑр:
Эксперимента икӗ хутчен тепӗр хут туса пӑхнӑ, кашни контроль/эксперимент ушкӑнӗ валли ултӑ биологиллӗ репликаци тата кашни биологиллӗ репликаци валли пилӗк чӳлмек (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) тунӑ. Эксперимент результачӗсен тӗрӗслӗхне, шанчӑклӑхне тата тепӗр хут тума май пуррине тивӗҫтерес тӗллевпе кашни биологи репликине икӗ хутчен (икӗ техника репликине) тишкернӗ. Унсӑр пуҫне, пробит регресси анализӗпе ҫурри чи пысӑк ингибиторлӑ концентрацие (IC50) тата IC99 (Prentice, 1976) шутласа кӑларнӑ.
Теплицӑри условисенче L-орнитинӑн вӑйне хаклама икӗ хутчен умлӑ-хыҫлӑ савӑт-сапа экспериментӗсем туса пӑхнӑ. Кӗскен каласан, чӳлмексене стерилизациленӗ тӑм-хӑйӑрлӑ тӑпрапа (3:1) тултарнӑ та тин ҫеҫ хатӗрленӗ S. sclerotiorum культурипе прививка тунӑ. Малтанах S. sclerotiorum-ӑн чи инвазивлӑ изолятне (3-мӗш изолят) пӗр склеротие ҫурмаран касса, ӑна ҫӳлелле ҫавӑрса, 25°C температурӑра пӗрмаях тӗттӗмре (24 сехет) 4 кун хушши мицелий ӳсӗмне хавхалантарса ӳстернӗ. Унтан малти хӗрринчен 5 мм диаметрлӑ тӑватӑ агар пробки илнӗ те 100 г тулӑпа ыраш ҫӑвӗн стерильлӗ хутӑшӗпе (1:1, v/v) инокуляциленӗ, пур колбӑсене те 25 ± 2 °C температурӑра 12 сехет ҫутӑ/12 сехет тӗттӗм циклра 5 кун хушши инкубациленӗ, ҫапла майпа склероз йӗркеленнӗ. Тӑпра хушиччен пур колбӑсенчи япаласене те пӗр евӗрлӗ пултӑр тесе лайӑх пӑтратнӑ. Унтан кашни чӳлмеке 100 г колонизацилекен ҫӑкӑр хутӑшӗ хушнӑ, ҫапла майпа чир-чӗр ертекен япаласем пӗр пек пухӑнса тӑнӑ. Инокуляциленӗ чӳлмексене кӑмпа ӳсӗмне хавхалантарма шӑварнӑ та 7 кун хушши теплицӑра лартнӑ.
Унтан кашни чӳлмеке «Гиза 3» сортлӑ пилӗкшер вӑрлӑх акнӑ. L-орнитинпа тата Rizolex-T фунгицидпа имҫамланӑ чӳлмексем валли стерилизациленӗ вӑрлӑха малтан икӗ хутӑшӑн шывлӑ ирӗлчӗкӗнче икӗ сехет хушши IC99 концентрацийӗ 250 мг/л тата 50 мг/л яхӑн пулнӑ, унтан ака умӗн пӗр сехет хушши сывлӑшра типӗтнӗ. Тепӗр енчен, вӑрлӑха стерильлӗ дистиллированнӑй шывра йӗпетнӗ, ӑна отрицательнӑй контроль вырӑнне хунӑ. 10 кунтан, пӗрремӗш хут шӑвариччен, хунавсене сайралатнӑ, кашни чӳлмекре икшер тирпейлӗ хунав кӑна хӑварнӑ. Унсӑр пуҫне, S. sclerotiorum инфекцине тивӗҫтерес тесе, пӗр аталану тапхӑрӗнчи (10 кун) пӑрҫа ӳсентӑранӗн тунисене стерилизациленӗ скальпельпе икӗ тӗрлӗ вырӑнта касса илнӗ те кашни суран ҫине 0,5 г яхӑн колонизацилекен ҫӑкӑр хутӑшӗ янӑ, унтан пур ӳсентӑрансене те чир-чӗр ерме тата аталанма хавхалантарма пысӑк нӳрлӗх лартнӑ. Контроль ӳсентӑранӗсене те ҫавӑн пекех амантнӑ, суран ӑшне ҫавӑн чухлех (0,5 г) стерильлӗ, колонизацилемен ҫӑкӑр хутӑшӗ янӑ та, чир аталанмалли тавралӑха имитацилеме тата сиплев ушкӑнӗсем хушшинчи пӗрпеклӗхе тивӗҫтерме пысӑк нӳрлӗхре тытнӑ.
Имҫамламалли меслет: Пӑрҫа хунавӗсене 500 мл L-орнитин (250 мг/л) е Rizolex-T фунгицид (50 мг/л) шывлӑ ирӗлчӗкӗпе тӑпрана шӑварса шӑварнӑ, унтан 10 кун хушшинче виҫӗ хутчен имҫамланӑ. Плацебопа имҫамланӑ контрольсене 500 мл стерильлӗ дистиллированнӑй шывпа шӑварнӑ. Пур имҫамсене те теплицӑра (25 ± 2°C, 75 ± 1% относительнӑй нӳрлӗх тата 8 сехет ҫутӑ/16 сехет тӗттӗм) фотопериод туса пынӑ. Пур чӳлмексене те икӗ эрнере пӗрре шӑварнӑ, уйӑхсерен 3–4 г/л концентрациллӗ шайлашуллӑ НПК удобренийӗпе (20-20-20, 3,6% кӳкӗртпе тата ТЭ микроэлементӗсемпе; Zain Seeds, Egypt) ятарлӑ сорт сӗнӗвӗсемпе тата производитель инструкцийӗпе килӗшӳллӗн ҫулҫӑ ҫине сирпӗтсе имҫамланӑ. Урӑхла каламан пулсан, кашни биологи репликинчен 72 сехетрен (hpt) туллин сарӑлнӑ пиҫсе ҫитнӗ ҫулҫӑсене (ҫӳлтен 2-мӗш тата 3-мӗш ҫулҫӑсем) пуҫтарнӑ, гомогенизациленӗ, пӗрлештернӗ те -80 °C температурӑра малалла анализсем тума упранӑ, ҫав шутра, анчах ҫакӑнпа ҫеҫ чикӗленмен, in situ гистохими локализацийӗ оксидациллӗ стресс кӑтартӑвӗсене, липид пероксидаци тата ферментлӑ ферментлӑ мар антиоксидантсем тата ген экспрессийӗ.
Шурӑ кӑмпа инфекцийӗн хӑватне эрнере пӗрре 21 кунран инокуляци хыҫҫӑн (dpi) 1–9 шкалапа (Хушма таблица S2) усӑ курса хакланӑ, ӑна Teran et al. (2006). Кӗскен каласан, пӑрҫа ӳсентӑранӗсен тунисемпе турачӗсене прививка тунӑран пуҫласа тӗпченӗ, ҫапла майпа ҫӗр ҫинчи ҫӗвӗсем мӗнле аталанса пынине сӑнанӑ. Унтан аманнӑ вырӑнтан пуҫласа тымар е турат тӑрӑх чи аякри вырӑна ҫитичченхи хушша виҫнӗ те аманнӑ вырӑн ӑҫта вырнаҫнине кура 1–9 балл лартнӑ, унта (1) инокуляци вырӑнӗ ҫывӑхӗнче курӑнакан инфекци ҫуккине тата (2–9) аманнӑ вырӑнӑн калӑпӑшӗ майӗпен ӳссе пынине тата хушма тӗвӗсем тӑрӑх аталаннине кӑтартнӑ (S2 хушма таблица). Шурӑ кӑмпа инфекцийӗн хӑватлӑхне вара 2-мӗш формулӑпа усӑ курса процент ҫине куҫарнӑ:
Унсӑр пуҫне, чир аталанӑвӗн йӗрӗ айӗнчи лаптӑка (AUDPC) формулӑпа шутласа кӑларнӑ (Shaner and Finney, 1977), ӑна нумаях пулмасть ахаль пӑрҫа шурӑ ҫӗрӗкӗ валли (Chauhan et al., 2020) 3-мӗш уравненипе усӑ курса майлаштарнӑ:
Кунта Yi = ti вӑхӑтра чир йывӑрлӑхӗ, Yi+1 = тепӗр вӑхӑтра чир йывӑрлӑхӗ ti+1, ti = пӗрремӗш виҫев вӑхӑчӗ (кунсемпе), ti+1 = тепӗр виҫев вӑхӑчӗ (кунсемпе), n = вӑхӑт пункчӗсен е сӑнав точкисен пӗтӗмӗшле шучӗ. Пӑрҫа ӳсентӑранӗн ӳсӗмӗн кӑтартӑвӗсене, ҫав шутра ӳсентӑран ҫӳллӗшне (см), кашни ӳсентӑранӑн туратсен шутне тата кашни ӳсентӑранӑн ҫулҫисен шутне, пур биологи репликинче те эрнере пӗрре 21 кун хушши ҫырса пынӑ.
Кашни биологи репликинче ҫулҫӑ пробисене (ҫӳлтен иккӗмӗш тата виҫҫӗмӗш туллин аталаннӑ ҫулҫӑсем) имҫамланӑ хыҫҫӑн 45-мӗш кун (юлашки имҫам хыҫҫӑн 15 кун) пухнӑ. Кашни биологи реплики пилӗк чӳлмекре (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) тӑнӑ. Тӗттӗмре 4 °C температурӑра 80% ацетонпа усӑ курса фотосинтез пигменчӗсене (хлорофилл а, хлорофилл b тата каротиноидсем) кӑларма 500 мг яхӑн ҫӗмӗрнӗ тканьпе усӑ курнӑ. сехетрен пробӑсене центрифугӑланӑ та супернатант пухнӑ, унта хлорофилл а, хлорофилл b тата каротиноидсен содержанине колориметри мелӗпе UV-160A спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Japan) усӑ курса (Lichtenthaler, 1987) тӗрлӗ хум тӑршшӗпе виҫсе йышӑннӑ (А470, А646 тата А663 нм). Юлашкинчен, фотосинтез пигменчӗсен содержанине Лихтенталер (1987) ҫырса кӑтартнӑ 4–6 формулӑсемпе усӑ курса шутласа кӑларнӑ.
Ӗҫленӗ хыҫҫӑн 72 сехетрен (hpt) ҫулҫӑсене (ҫӳлтен иккӗмӗш тата виҫҫӗмӗш туллин аталаннӑ ҫулҫӑсене) кашни биологи репликинчен водород перекиҫӗн (H2O2) тата супероксид анионӗн (O2•−) in situ гистохими локализацийӗ валли пуҫтарнӑ. Кашни биологи реплики пилӗк чӳлмекре (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) тӑнӑ. Кашни биологиллӗ репликӑна икӗ хутчен (икӗ техника репликине) тишкернӗ, ҫапла майпа меслет тӗрӗслӗхне, шанчӑклӑхне тата ҫӗнӗрен тума май пуррине тивӗҫтернӗ. H2O2 тата O2•− 0,1% 3,3′-диаминобензидинпа (DAB; Sigma-Aldrich, Дармштадт, Германи) е нитрокӑвак тетразолипе (NBT; Sigma-Aldrich, Дармштадт, Германи) усӑ курса, Romero-Puertas et al. (2004) тата Адам тата ыттисем. (1989) пӗчӗк улшӑнусем кӗртсе. H2O2-на in situ гистохими локализацийӗ валли листоксене 10 мМ Tris буферӗнче (рН 7,8) 0,1% DAB-па вакуумра инфильтрациленӗ, унтан пӳлӗм температуринче ҫутӑра 60 мин хушши инкубациленӗ. Листоксене 0,15% (т/т) ТСА-ра 4:1 (т/т) этанол:хлороформра (Al-Gomhoria Pharmaceuticals and Medical Supplies, Cairo, Egypt) шуратнӑ, унтан вӗсем тӗксӗмленичченех ҫутӑ ҫине кӑларнӑ. Ҫавӑн пекех клапансене 10 мМ кали фосфат буферӗпе (рН 7,8) вакуумпа инфильтрациленӗ, унта 0,1 мас./т.% HBT пулнӑ, O2•− in situ гистохими локализацийӗ валли. Листоксене пӳлӗм температуринче ҫутӑра 20 минут хушши инкубациленӗ, унтан ҫӳлти пекех шуратнӑ, унтан тӗксӗм кӑвак/кӑвак пӑнчӑсем курӑниччен ҫутатнӑ. Хӑмӑр (H2O2 индикаторӗ пек) е кӑвак-кӑвак (O2•− индикаторӗ пек) тӗсӗн хӑватлӑхне ImageJ (http://fiji.sc; 2024 ҫулхи мартӑн 7-мӗшӗнче кӗнӗ) ӳкерчӗксене ӗҫлесе хатӗрлекен пакетӑн Фиджи версийӗпе усӑ курса хакланӑ.
Малондиальдегида (МДА; липидсен пероксидацийӗн маркерӗ пек) Ду тата Брамлаге (1992) меслечӗпе кӑштах улӑштарса палӑртнӑ. Кашни биологи репликинчен (ҫӳлтен иккӗмӗш тата виҫҫӗмӗш туллин аталаннӑ ҫулҫӑсем) ҫулҫӑсене имҫамланӑ хыҫҫӑн 72 сехетрен пуҫтарнӑ (hpt). Кашни биологи репликинче пилӗк чӳлмек (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) пулнӑ. Кашни биологиллӗ репликӑна икӗ хутчен (икӗ техника репликине) тишкернӗ, ҫапла майпа меслет тӗрӗслӗхне, шанчӑклӑхне тата ҫӗнӗрен тума май пуррине тивӗҫтернӗ. Кӗскен каласан, 0,5 г ҫӗр ҫулҫи ӳтне 20% трихлоруксус кислотипе (TCA; MilliporeSigma, Burlington, MA, USA) 0,01% бутилированнӑй гидрокситолуолпа (BHT; Sigma-Aldrich, St. Louis, MO, USA) экстракцилеме усӑ курнӑ. Унтан супернатантри МДА содержанине 532 тата 600 нм ҫинчи абсорбцие UV-160A спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Япони) виҫсе колориметри мелӗпе палӑртнӑ, унтан nmol g−1 FW пек кӑтартнӑ.
Ферментлӑ мар тата ферментлӑ антиоксидантсене хаклама ҫулҫӑсене (ҫӳлтен иккӗмӗш тата виҫҫӗмӗш туллин аталаннӑ ҫулҫӑсем) кашни биологи репликинчен 72 сехетрен имҫамланӑ хыҫҫӑн (hpt) пуҫтарнӑ. Кашни биологи реплики пилӗк чӳлмекре (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) тӑнӑ. Кашни биологи пробине икӗ хутчен (икӗ техника проби) анализланӑ. Икӗ ҫулҫине шӗвек азотпа авӑртнӑ та ферментлӑ тата ферментлӑ мар антиоксидантсене, пӗтӗмӗшле аминокислотӑсене, пролин содержанине, ген экспрессине тата оксалат виҫине палӑртма тӳрремӗнех усӑ курнӑ.
Пӗтӗмӗшле ирӗлекен фенолсене Folin-Ciocalteu реактивӗпе (Sigma-Aldrich, St. Louis, MO, USA) Kahkonen et al ҫырса кӑтартнӑ меслете кӑштах улӑштарса палӑртнӑ. (1999). Кӗскен каласан, 0,1 г яхӑн гомогенизациленӗ ҫулҫӑ ӳтне 20 мл 80% метанолпа тӗттӗмре 24 сехет хушши экстракциленӗ те центрифугӑланӑ хыҫҫӑн супернатант пухнӑ. 0,1 мл проба экстракчӗ 0,5 мл Folin-Ciocalteu реагентпа (10%) хутӑштарнӑ, 30 ҫеккунт силленӗ те 5 мин тӗттӗмре хӑварнӑ. Унтан кашни пробиркӑна 0,5 мл 20% натрий карбонат ирӗлчӗкӗ (Na2CO3; Al-Gomhoria Pharmaceuticals and Medical Supplies Company, Cairo, Egypt) хушнӑ, лайӑх пӑтратнӑ та пӳлӗм температуринче тӗттӗмре 1 сехет хушши инкубациленӗ. Инкубаци хыҫҫӑн реакци хутӑшӗн абсорбцине 765 нм ҫинче УФ-160А спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Япони) виҫнӗ. Тӗслӗх экстракчӗсенчи пӗтӗмӗшле ирӗлекен фенолсен концентрацине галл кислоти калибровка йӗрӗпе (Fisher Scientific, Hampton, NH, USA) палӑртнӑ, ӑна галл кислоти эквиваленчӗн миллиграммӗсемпе (мг GAE g-1 ҫӗнӗ виҫе) кӑтартнӑ.
Пӗтӗмӗшле ирӗлекен флавоноидсен содержанине Djeridane et al. меслечӗпе палӑртнӑ. (2006) кӑштах улӑштарса. Кӗскен каласан, ҫӳлерех асӑннӑ метанол экстракчӗн 0,3 мл 0,3 мл 5% алюмини хлорид ирӗлчӗкӗпе (AlCl3; Fisher Scientific, Hampton, NH, USA) хутӑштарнӑ, хытӑ пӑтратнӑ та пӳлӗм температуринче 5 мин инкубациленӗ, унтан 0,3 мл кали уксус ирӗлчӗкӗ хушнӑ. (Аль-Гомхория фармацевтика тата медицина хатӗрӗсем, Каир, Египет), лайӑх хутӑштарнӑ та пӳлӗм температуринче 30 мин тӗттӗмре инкубациленӗ. Инкубаци хыҫҫӑн реакци хутӑшӗн абсорбцине 430 нм ҫинче УФ-160А спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Япони) виҫнӗ. Проба экстракчӗсенчи пӗтӗмӗшле ирӗлекен флавоноидсен концентрацине рутин калибровка йӗрӗпе (TCI America, Portland, OR, USA) усӑ курса палӑртнӑ, унтан ҫӗнӗ виҫе граммӗ пуҫне рутин эквиваленчӗн миллиграммӗсемпе (мг RE g-1 ҫӗнӗ виҫе) кӑтартнӑ.
Пӑрҫа ҫулҫисенчи ирӗклӗ аминокислотасен пӗтӗмӗшле содержанине Yokoyama тата Hiramatsu (2003) сӗннӗ тата Sun et al. модификациленӗ меслетпе (Thermo Scientific Chemicals, Waltham, MA, USA) усӑ курса палӑртнӑ. (2006). Кӗскен каласан, 0,1 г ҫӗр ҫинчи тканьсене рН 5,4 буферпа экстракциленӗ, 200 мкл супернатанта 200 мкл нингидринпа (2%) тата 200 мкл пиридинпа (10%; Spectrum Chemical, New Brunswick, NJ, USA) реакцие кӗртнӗ, вӗри шывра инкубациленӗ, унтан 30 мин сивӗтнӗ 580 нм ҫинче УФ-160А спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Япони) усӑ курса. Тепӗр енчен, пролина Бейтс меслечӗпе палӑртнӑ (Bates et al., 1973). Пролина 3% сульфосалицил кислотипе (Thermo Scientific Chemicals, Waltham, MA, USA) экстракциленӗ, центрифугӑланӑ хыҫҫӑн 0,5 мл супернатантпа 1 мл пӑрлӑ уксус кислотипе (Fisher Scientific, Hampton, NH, USA) тата нингидрин реактивӗпе хутӑштарнӑ, ӑна 90°C температурӑра инкубациленӗ, 45 градус сивӗтнӗ ҫӳлти спектрофотометрпа усӑ курса 520 нм ҫинче виҫнӗ. Ҫулҫӑ экстракчӗсенчи ирӗклӗ аминокислотӑсемпе пролинсен пӗтӗмӗшле виҫисене глицин тата пролин калибровка кукӑрӗсемпе (Sigma-Aldrich, St Louis, MO, USA) усӑ курса палӑртнӑ, вӗсене мг/г ҫӗнӗ йывӑрӑшпа кӑтартнӑ.
Антиоксидант ферментӗсен ферментлӑ активлӑхне палӑртас тесе 500 мг яхӑн гомогенизациленӗ ткань 3 мл 50 мМ Трис буферӗпе (рН 7,8) экстракциленӗ, унта 1 мМ EDTA-Na2 (Sigma-Aldrich, St. Louis, MO, USA) тата 7,5% полипирролипиролидон (PH; Sigma-Aldrich, St. Louis, MO, USA), 10,000 × g 20 мин хушши сивӗтмӗшре (4 °C) центрифугӑланӑ, унтан супернатант (чӗрӗ фермент экстракчӗ) пухнӑ (El-Nagar et al., 2023; Osman et al., 2023). Унтан каталазӑна (CAT) 2 мл 0,1 М натрий фосфат буферӗпе (рН 6,5; Sigma-Aldrich, St. Louis, MO, USA) тата 100 мкл 269 мМ H2O2 ирӗлчӗкӗпе реакцие кӗртнӗ, унӑн ферментлӑ активлӑхне Aebi (1984) меслечӗпе (Ellight-Nagar et al. модификацийӗсемпе) палӑртнӑ. 2023; Осман тата ыттисем, 2023). Гуайаколран килекен пероксидаза (POX) ферментлӑ активлӑхне Harrach et al. меслечӗпе палӑртнӑ. (2009). (2008) пӗчӗк улшӑнусем кӗртнӗ (El-Nagar et al., 2023; Osman et al., 2023) тата полифенол оксидазӑн (PPO) ферментлӑ активлӑхне 2,2 мл 100 мМ натрий фосфат буферӗпе (рН 6, 0,0 мкМ), хими япалисен (CCI, 10 мкМ) реакци хыҫҫӑн палӑртнӑ. Портленд, Орегон, АПШ) тата 100 мкл 12 мМ H2O2. Ҫак меслете (Эль-Нагар тата ыттисем, 2023; Осман тата ыттисем, 2023) кӑштах улӑштарнӑ. Анализа 0,1 М фосфат буферӗнче (рН 6,0) тин ҫеҫ хатӗрленӗ 3 мл катехол ирӗлчӗкӗпе (Thermo Scientific Chemicals, Waltham, MA, USA) (0,01 М) реакци хыҫҫӑн тунӑ. CAT активлӑхне 240 нм (A240) ҫинче H2O2 ҫӗмӗрӗлнине сӑнаса виҫнӗ, POX активлӑхне 436 нм (A436) ҫинче абсорбци ӳснине сӑнаса виҫнӗ, PPO активлӑхне 495 нм (A495) ҫинче кашни 30 минутра абсорбци улшӑнӑвӗсене ҫырса пынипе виҫнӗ, ҫакна валли UV-фотометр спектрӗпе усӑ курса виҫнӗ (Симадзу, Япони).
Антиоксидантпа ҫыхӑннӑ виҫӗ генӑн, ҫав шутра пероксисомӑллӑ каталазӑн (PvCAT1; GenBank Accession No. KF033307.1), супероксиддисмутазӑн (PvSOD; GenBank Accession No. XM_0686395), глютаза тата глютитаза (GenBank Accession No. XM_0686395), тата глютитаза (GenBank Accession No. KY195009.1 номерлӗ ҫыхӑну), пӑрҫа ҫулҫисенче (ҫӳлтен иккӗмӗш тата виҫҫӗмӗш туллин аталаннӑ ҫулҫӑсем) юлашки хут имҫамланӑ хыҫҫӑн 72 сехетрен. Кӗскен каласан, РНК-на Simply P Total RNA Extraction Kit (Cat. No. BSC52S1; BioFlux, Biori Technology, Китай) усӑ курса производитель протоколӗпе уйӑрнӑ. Унтан кДНК-на TOP scriptTM cDNA Synthesis Kit хатӗрӗпе усӑ курса производитель инструкцийӗпе килӗшӳллӗн синтезланӑ. Ҫак виҫӗ генӑн праймер йӗркисене S3 хушма таблицӑра кӑтартнӑ. PvActin-3 (GenBank accession number: XM_068616709.1) ҫурт-йӗр генӗ пек усӑ курнӑ, генӑн относительнӑй экспрессине 2-ΔΔCT меслетпе шутласа кӑларнӑ (Livak and Schmittgen, 2001). Биотикӑллӑ стресс вӑхӑтӗнче (ахаль пӑрҫа йышши культурӑсемпе Colletotrichum lindemuthianum антракнозлӑ кӑмпа хушшинчи килӗшӳсӗр хутшӑну) тата абиотикӑллӑ стресс вӑхӑтӗнче (типӗ ҫанталӑк, тӑварлӑх, пӗчӗк температура) актин стабиллӗхне кӑтартнӑ (Borges et al., 2012).
Малтанах эпир S. sclerotiorum йышши оксалоацетат ацетилгидролаза (OAH) белокӗсен геном шайӗнчи in silico анализне белок-белок BLAST хатӗрӗпе (BLASTp 2.15.0+) усӑ курса турӑмӑр (Altschul et al., 1997, 2005). Кӗскен каласан, эпир Aspergillus fijiensis CBS 313.89 (AfOAH; таксид: 1191702; GenBank номерӗ XP_040799428.1; 342 аминокислота) тата Penicillium lagena (PlOAH; таксид: 94218; GenBank номерӗ; GenBank номерӗ) йышши ОАХпа усӑ куртӑмӑр XP_056833920.1; 316 аминокислота) ыйту йӗркисем пек S. sclerotiorum (таксид: 5180) гомологлӑ белокне карттӑлама. BLASTp ӗҫне GenBank-ра Наци биотехнологи информацийӗн центрӗн (NCBI) сайтӗнчи http://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/ сайтӗнчи S. sclerotiorum геномӗн юлашки даннӑйӗсем тӑрӑх тунӑ.
Унсӑр пуҫне, S. sclerotiorum (SsOAH) генӗн прогнозланӑ OAH генне тата A. fijiensis CBS 313.89 тата P. lagena йышши PlOAH AfOAH эволюци анализӗпе филогенетика йывӑҫҫине MEGA11 (Tamura et al., 2021) тата matriones (JTT et al. ыттисем, 1992). Филогенетика йывӑҫҫине S. sclerotiorum-ран илнӗ пур прогнозланӑ OAH генӗсен (SsOAH) белок йӗркисен нумай хутлӑ ҫыхӑну анализӗпе тата ыйту йӗркипе пӗрлештернӗ, ҫакна Constraint-Based Alignment Tool (COBALT; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/tools/cobalt/cobalt) Агарвала, 2007). Унсӑр пуҫне, S. sclerotiorum-ри SsOAH-ӑн чи лайӑх килӗшӳллӗ аминокислота йӗркисене ClustalW (http://www.genome.jp/tools-bin/clustalw) меслечӗпе усӑ курса ыйту йӗркисемпе (AfOAH тата PlOAH) (Larkin et al., 2007) шайлаштарнӑ, ҫавӑн пекех ESP хатӗр (3.0 верси; https://espript.ibcp.fr/ESPript/ESPript/index.php).
Унсӑр пуҫне, S. sclerotiorum SsOAH-ӑн прогнозланӑ функциллӗ репрезентативлӑ доменӗсемпе сыхланса юлнӑ вырӑнӗсене InterPro хатӗрӗпе (https://www.ebi.ac.uk/interpro/) усӑ курса тӗрлӗ ҫемьесене интерактивлӑ майпа уйӑрнӑ (Blum et al., 2021). Юлашкинчен, малтанах палӑртнӑ S. sclerotiorum SsOAH структурин виҫӗ виҫеллӗ (3D) моделированине Protein Homology/Analogy Recognition Engine (Phyre2 сервер версийӗ 2.0; http://www.sbg.bio.ic.ac.uk/~phyre2/html/page.cid=x) (Kelley et al.) усӑ курса тунӑ. 2015) тата SWISS-MODEL серверпа (https://swissmodel.expasy.org/) усӑ курса тӗрӗсленӗ (Biasini et al., 2014). Прогнозланӑ виҫӗ виҫеллӗ структурӑсене (PDB формат) UCSF-Chimera пакетпа (1.15 верси; https://www.cgl.ucsf.edu/chimera/ ) усӑ курса интерактивлӑ майпа кӑтартнӑ (Pettersen et al., 2004).
Sclerotinia sclerotiorum мицелийӗнчи оксалоацетат ацетилгидролазӑн (SsOAH; GenBank accession number: XM_001590428.1) транскрипци шайне палӑртма чӑн-чӑн вӑхӑтри флуоресценци ПЦРӗн йышлӑ йышне усӑ курнӑ. Кӗскен каласан, S. sclerotiorum-а PDB хушнӑ колбӑна лартнӑ та 25 ± 2 °C температурӑра 24 сехет хушши 150 ҫаврӑм/мин тата пӗрмаях тӗттӗмре (24 сехет) силлентерекен инкубаторта (модель: I2400, New Brunswick Scientific Co., Edison, NJ, USA) вырнаҫтарнӑ, ҫапла майпа мицелий ӳсӗмне хавхалантарнӑ. Унтан клеткӑсене L-орнитинпа тата Rizolex-T фунгицидпа юлашки IC50 концентрацийӗпе (40 тата 3,2 мг/л яхӑн) ӗҫленӗ, унтан ҫав условисенчех тата 24 сехет хушши ӳстернӗ. Инкубаци хыҫҫӑн культурӑсене 2500 ҫаврӑм/мин хӑвӑртлӑхпа 5 мин центрифугӑланӑ та ген экспрессине тишкерме супернатант (кӑмпа мицелийӗ) пухнӑ. Ҫавӑн пекех кӑмпа мицелийне инфекци хыҫҫӑн 0, 24, 48, 72, 96 тата 120 сехетре инфекциллӗ ӳсентӑрансенчен пухнӑ, вӗсем инфекциллӗ тканьсен ҫийӗнче шурӑ кӑмпа тата мамӑк мицелийӗ йӗркеленӗ. Кӑмпа мицелийӗнчен РНК илнӗ, унтан ҫӳлте ҫырса кӑтартнӑ пек кДНК синтезланӑ. SsOAH валли праймерсен йӗркисене S3 хушма таблицӑра кӑтартнӑ. SsActin (GenBank accession number: XM_001589919.1) ҫурт-йӗр генӗ пек усӑ курнӑ, генсен относительнӑй экспрессине 2-ΔΔCT меслетпе шутласа кӑларнӑ (Livak and Schmittgen, 2001).
Щавель кислотине ҫӗрулми декстроза бульонӗнче (PDB) тата Sclerotinia sclerotiorum кӑмпа патогенӗ пур ӳсентӑран пробисенче Xu тата Zhang (2000) меслечӗпе кӑштах улӑштарса палӑртнӑ. Кӗскен каласан, S. sclerotiorum изолячӗсене PDB хушнӑ колбӑсене инокуляциленӗ, унтан силлентерекен инкубаторта (I2400 модель, New Brunswick Scientific Co., Edison, NJ, USA) 150 об/мин 25 ± 2 °C температурӑра 3–5 кун хушши тӗттӗмре (24 сехет) мицелий ӳсӗмне хавхалантарма ӳстернӗ. Инкубаци хыҫҫӑн кӑмпа культурине малтан Whatman #1 фильтр хучӗ витӗр сӑрӑхтарнӑ, унтан 2500 ҫаврӑм/мин хӑвӑртлӑхпа 5 мин центрифугӑланӑ, юлашки мицелие кӑларнӑ. Супернатант пухнӑ та 4°C температурӑра упраннӑ, ҫапла вара оксалатӑн виҫине малалла палӑртнӑ. Ӳсентӑран пробисене хатӗрлеме 0,1 г яхӑн ӳсентӑран ӳт-тирӗн татӑкӗсене виҫӗ хутчен дистиллированнӑй шывпа (кашнинче 2 мл) экстракциленӗ. Унтан пробӑсене 2500 ҫаврӑм/мин хӑвӑртлӑхпа 5 мин центрифугӑланӑ, ҫиелти шыва Whatman No. 1 фильтр хучӗ витӗр типӗтсе фильтрланӑ та малалла анализ тума пуҫтарнӑ.
Щавель кислотине виҫепе тишкерме реакци хутӑшне кӗленче пробкӑллӑ пробиркӑра ҫакӑн пек йӗркепе хатӗрленӗ: 0,2 мл проба (е PDB культура фильтрачӗ е щавел кислотин стандартлӑ ирӗлчӗкӗ), 0,11 мл бромфенол кӑвакӗ (BPB, 1 мМ; Fisher Chemical, Pittsburgh, USA, 198 мл Ml. кӳкӗрт кислоти (H2SO4; Al-Gomhoria Pharmaceuticals and Medical Supplies, Каир, Египет) тата 0,176 мл 100 мМ кали дихроматӗ (K2Cr2O7; TCI chemicals, Portland, OR, USA), унтан ирӗлчӗке 48 мМ шывпа ирӗлтернӗ те ҫирӗп хутӑштарнӑ. ҫийӗнчех 60 °C шыв мунчине лартнӑ. минутран реакцие 0,5 мл натрий гидроксичӗн ирӗлчӗкӗ (NaOH; 0,75 М) хушса чарнӑ. Реакци хутӑшӗн абсорбцине (А600) 600 нм ҫинче УФ-160 спектрофотометрпа (Shimadzu Corporation, Япони) виҫнӗ. Культура фильтрачӗсене тата ӳсентӑран пробисене виҫме контроль вырӑнне PDB тата дистиллированнӑй шыв усӑ курнӑ. Культура фильтрачӗсенчи щавелевӑй кислота концентрацийӗсене, вӗсене PDB хутӑшӗн миллилитрӗ пуҫне микрограмм щавелевӑй кислота (μg.mL−1) тата ҫулҫӑ экстракчӗсенчи, щавелевая кислота микрограммӗсемпе (мкг.г−1 FW) палӑртнӑ, щавелевая кислота концентрацийӗсене (The Firmors) усӑ курса палӑртнӑ. Наука химикатӗсем, Уолтем, Массачусетс штачӗ, АПШ).
Тӗпчев вӑхӑтӗнче пур экспериментсене те пӗтӗмпех рандомизациленӗ дизайнпа (CRD) хатӗрленӗ, кашни имҫамра ултӑ биологи репликацийӗ тата кашни биологи репликинче пилӗк чӳлмек (пӗр чӳлмекре икӗ ӳсентӑран) пулнӑ, урӑхла палӑртман пулсан. Биологиллӗ репликӑсене икӗ хутчен (икӗ техника реплики) тишкернӗ. Ҫав экспериментах тепӗр хут тума май пуррине тӗрӗслес тесе техника репликисемпе усӑ курнӑ, анчах та суя репликӑсенчен сыхланас тесе статистика анализӗнче усӑ курман. Даннӑйсене дисперси анализӗпе (ANOVA) тата унтан Tukey-Kramer тӗрӗс пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑх (HSD) тӗрӗслевӗпе (p ≤ 0,05) усӑ курса статистика тӗлӗшӗнчен анализланӑ. In vitro экспериментсем валли IC50 тата IC99 хакӗсене пробит модельпе усӑ курса шутласа кӑларнӑ тата 95% шанӑҫлӑх интервалӗсене шутласа кӑларнӑ.
Египетри Эль-Габия кӗпӗрнинчи тӗрлӗ соя уйӗнчен пурӗ тӑватӑ изолят пухнӑ. PDA хутӑшӗнче пур изолятсем те хӑймаллӑ шурӑ мицелий туса кӑларнӑ, вӑл хӑвӑрт мамӑк пек шурӑ тӗслӗ пулса тӑнӑ (1А ӳкерчӗк), унтан склеротий тапхӑрӗнче бежевӑй е хӑмӑр тӗслӗ пулнӑ. Склеротисем ытларах чухне ҫӑра, хура, ҫаврака е тӗрӗс мар формӑллӑ, тӑршшӗ 5,2-7,7 мм, урлӑшӗ 3,4-5,3 мм (1-мӗш ӳкерчӗк, В). Тӑватӑ изолятра 25 ± 2 °C температурӑра 10–12 кун хушши инкубациленӗ хыҫҫӑн культура хутӑшӗн хӗрринче склеротисен маргиналлӑ йӗрӗ аталаннӑ пулин те (1А ӳкерчӗк), вӗсен хушшинче пӗр пластинкӑра склеротисен шучӗ палӑрмаллах уйрӑлса тӑнӑ (Р < 0,001), 3-мӗш изолятра склеротисен шучӗ чи нумаййи пулнӑ (35 ± 33.33). склероти кашни пластинкӑра; 1С ӳкерчӗк). Ҫавӑн пекех 3-мӗш изолят PDB-ра ытти изолятсенчен ытларах щавелевая кислота туса кӑларнӑ (3,33 ± 0,49 мкг.мл−1; 1D ӳкерчӗк). 3-мӗш изолят фитопатогенлӑ кӑмпа Sclerotinia sclerotiorum типлӑ морфологи тата микроскопи характеристикисене кӑтартнӑ. Сӑмахран, PDA ҫинче 3-мӗш изолятӑн колонийӗсем хӑвӑрт ӳснӗ, вӗсем хӑйма пек шурӑ (1А ӳкерчӗк), каялла бежевӑй е ҫутӑ лосось сарӑ-хӑмӑр тӗслӗ пулнӑ, 9 см диаметрлӑ пластинкӑн ҫийне пӗтӗмпех хуплама 25 ± 2°C температурӑра 6-7 кун кирлӗ пулнӑ. Ҫак морфологипе микроскопи характеристикисене тӗпе хурса 3-мӗш изолята Sclerotinia sclerotiorum тесе палӑртнӑ.
1-мӗш ӳкерчӗк. Пӑрҫа йышши культурӑсенчен илнӗ S. sclerotiorum изолячӗсен характеристики тата патогенлӑхӗ. (А) PDA хутӑшӗнчи тӑватӑ S. sclerotiorum изолячӗн мицелийӗ ӳсни, (B) тӑватӑ S. sclerotiorum изолячӗн склеротийӗ, (C) склеротисен шучӗ (пӗр пластинкӑра), (D) PDB хутӑшӗнче щавелевая кислота секрецийӗ (μg.mL−1), тата (E) коммерциллӗ ури ҫинчи тӑватӑ S. sclerotiorum изолячӗн чирӗн йывӑрлӑхӗ (%). сорт Giza 3 теплица условийӗсенче. Хаксем пилӗк биологиллӗ репликӑн (n = 5) вӑтам ± SD кӑтартаҫҫӗ. Тӗрлӗ саспаллисем сиплев хушшинчи статистика тӗлӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑхсене кӑтартаҫҫӗ (p < 0,05). (F–H) Ҫӗр ҫийӗнчи туратсемпе кремнийсем ҫинче шурӑ кӑмпа паллисем 3-мӗш изолятпа (dpi) инокуляциленӗ хыҫҫӑн 10 кунран палӑрнӑ. (I) S. sclerotiorum #3 изолячӗн шалти транскрипциленӗ хушӑкӗн (ITS) регионӗн эволюциллӗ анализне чи пысӑк шанчӑклӑх мелӗпе усӑ курса тунӑ тата Наци биотехнологи информацийӗн центрӗн (NCBI) базинче (https://www.ncbi.nlm.hv.go/) илнӗ 20 эталонлӑ изолятпа/штаммпа танлаштарнӑ. Кластеризаци йӗрӗсем ҫийӗнчи цифрӑсем регион хупӑлчине (%) кӑтартаҫҫӗ, кластеризаци йӗрӗсен айӗнчи цифрӑсем вара турат тӑршшӗне кӑтартаҫҫӗ.
Унсӑр пуҫне, патогенлӑха ҫирӗплетме, илнӗ тӑватӑ S. sclerotiorum изолячӗпе теплицӑра сисӗмлӗ коммерциллӗ пӑрҫа сортне Giza 3 прививка тума усӑ курнӑ, ку вара Кох постулатӗсемпе килӗшсе тӑрать (1Е ӳкерчӗк). Илнӗ кӑмпа изолячӗсем пурте патогенлӑ пулнӑ тата симӗс пӑрҫана ертме пултарнӑ пулин те (cv. Giza 3), ҫӗр ҫийӗнчи пур пайсенче те (1F ӳкерчӗк), уйрӑмах тунисем ҫинче (1G ӳкерчӗк) тата ҫӑмартасем ҫинче (1H ӳкерчӗк) прививка хыҫҫӑн 10 кунран шурӑ кӑмпа паллисем кӑларса тӑратнӑ пулин те (3-мӗш изолят) изолят чи агрессивлӑ пулнӑ икӗ никама пӑхӑнман эксперимент. 3-мӗш изолят пӑрҫа ӳсентӑранӗсем ҫинче чи пысӑк чир йывӑрлӑхӗ (%) пулнӑ (инфекци хыҫҫӑн 7, 14 тата 21 кунран 24,0 ± 4,0, 58,0 ± 2,0 тата 76,7 ± 3,1; 1F ӳкерчӗк).
Чи инвазивлӑ S. sclerotiorum 3-мӗш изолятне тупса палӑртассине шалти транскрипциленӗ спейсер (ITS) секвенировани тӑрӑх ҫирӗплетнӗ (1I ӳкерчӗк). 3-мӗш тата 20-мӗш изолят хушшинчи филогенетика анализӗ вӗсем хушшинче пысӑк пӗрпеклӗх (>99%) пулнине кӑтартнӑ. Ҫакна та палӑртмалла: S. sclerotiorum 3-мӗш изолячӗ (533 п.н.) типӗ пӑрҫа вӑрлӑхӗнчен уйӑрнӑ Америкӑри S. sclerotiorum изолячӗпе LPM36 (GenBank ҫыхӑнӑвӗн номерӗ MK896659.1; 540 п.н.) тата Китайри S. sclerotiorum изолячӗн YY2 ҫыхӑнӑвӗн номерӗпе (GenBank 1K1 OR206374.1; 548 bp), ҫакӑ фиолетовӑй (Matthiola incana) тымар ҫӗрӗклӗхне кӑларса тӑратать, вӗсем пурте дендрограммӑн ҫӳлти пайӗнче уйрӑммӑн ушкӑнланнӑ (1I ӳкерчӗк). Ҫӗнӗ йӗркене NCBI базине хунӑ, ӑна «Sclerotinia sclerotiorum – YN-25 изолят» (GenBank номерӗ PV202792) тесе ят панӑ. 3-мӗш изолят чи инвазивлӑ изолят пулнине курма пулать; ҫавӑнпа та ҫак изолята каярахри пур экспериментсенче те тӗпчеме суйласа илнӗ.
Диамин L-орнитинӑн (Sigma-Aldrich, Darmstadt, Germany) тӗрлӗ концентрацире (12,5, 25, 50, 75, 100 тата 125 мг/л) S. sclerotiorum 3-мӗш изолятне хирӗҫ антибактериаллӑ активлӑхне in vitro тӗпченӗ. L-орнитин антибактериаллӑ витӗм кӳнине тата S. sclerotiorum гифӑсен радиаллӑ ӳсӗмне дозӑран килекен майпа майӗпен чакарнине палӑртмалла (2А, В ӳкерчӗксем). Тӗрӗсленӗ чи пысӑк концентрацире (125 мг/л) L-орнитин мицелий ӳсӗмне чармалли чи пысӑк хӑвӑртлӑха кӑтартнӑ (99,62 ± 0,27%; 2В ӳкерчӗк), вӑл Rizolex-T фунгицидпа танлашнӑ (чармалли шай 99,45 ± 0,39%; 2С ӳкерчӗк), тӗрӗсленӗ пысӑк концентрацире (10 мг/л). ҫавӑн пекех эффективлӑха кӑтартать.
2-мӗш ӳкерчӗк. L-орнитинӑн Sclerotinia sclerotiorum хирӗҫле антибактериаллӑ активлӑхӗ in vitro. (А) S. sclerotiorum хирӗҫ тӗрлӗ концентрациллӗ L-орнитинӑн антибактериаллӑ активлӑхне суту-илӳри Rizolex-T фунгицидпа (10 мг/л) танлаштарни. (B, C) L-орнитинӑн тӗрлӗ концентрацийӗпе (12,5, 25, 50, 75, 100 тата 125 мг/л) е Rizolex-T (2, 4, 6, 8 тата 10 мг/л) имҫамланӑ хыҫҫӑн S. sclerotiorum мицелийӗн ӳсӗмне чармалли хӑвӑртлӑх (%). Хаксем пилӗк биологиллӗ репликӑн (n = 5) вӑтам ± SD кӑтартаҫҫӗ. Тӗрлӗ саспаллисем сиплев хушшинчи статистика уйрӑмлӑхӗсене палӑртаҫҫӗ (p < 0,05). (D, E) Пробит модель регресси анализӗ L-орнитин тата коммерциллӗ фунгицид Rizolex-T, ҫавӑн пекех. Пробит модель регресси йӗрне ҫирӗп кӑвак йӗр пек кӑтартнӑ, шанчӑклӑх интервалне (95%) вара хӗрлӗ йӗр пек кӑтартнӑ.
Унсӑр пуҫне, пробит регресси анализне туса пӑхнӑ, ҫавӑнпа та ӑна тивӗҫлӗ графиксене 1-мӗш таблицӑра тата 2D,E ӳкерчӗксенче кӑтартнӑ. Кӗскен каласан, L-орнитинӑн йышӑнмалли тайлӑм хакӗ (y = 2,92x − 4,67) тата унпа ҫыхӑннӑ пӗлтерӗшлӗ статистика (Cox & Snell R2 = 0,3709, Nagelkerke R2 = 0,4998 тата p < 0,0001; 2D ӳкерчӗк) S-орнитинпа танлаштарсан, антифунгальнӑй активлӑх ӳснине кӑтартнӑ. фунгицид Rizolex-T (y = 1,96x − 0,99, Cox & Snell R2 = 0,1242, Nagelkerke R2 = 0,1708 тата p < 0,0001) (1-мӗш табл.).
1-мӗш таблица. S. sclerotiorum хирӗҫ кӗрешекен L-орнитинӑн тата «Ризолекс-Т» суту-илӳ фунгицичӗн ҫурма чи пысӑк ингибиторлӑ концентрацийӗн (IC50) тата IC99 (мг/л) хакӗсем.
Пӗтӗмӗшле илсен, L-орнитин (250 мг/л) имҫамланӑ ахаль пӑрҫа ӳсентӑранӗсем ҫинче шурӑ кӑмпа аталанӑвне тата йывӑрлӑхне имҫамламан S. sclerotiorum инфекциллӗ ӳсентӑрансемпе танлаштарсан палӑрмаллах чакарнӑ (контроль; 3А ӳкерчӗк). Кӗскен каласан, сиплемен инфекциллӗ контроль ӳсентӑранӗсен чирӗн йывӑрлӑхӗ майӗпен ӳссе пычӗ пулин те (52,67 ± 1,53, 83,21 ± 2,61 тата 92,33 ± 3,06%), L-орнитин эксперимент тӑршшӗпех чир йывӑрлӑхне (%) палӑрмаллах чакарнӑ (8,97 ± 0,15, 1,0,1,0,1,0,10,00,10,00,10,00,10,000 тата 1,000 ± 1,00,000 тата 1,000). 26,36 ± 3,07) 7, 14 тата 21 кунран (dpt) сиплев хыҫҫӑн (3А ӳкерчӗк). Ҫавӑн пекех S. sclerotiorum инфекцийӗпе чирленӗ пӑрҫа ӳсентӑранӗсене 250 мг/л L-орнитинпа имҫамланӑ чухне чир аталанӑвӗн йӗрӗ айӗнчи лаптӑк (AUDPC) имҫамланман контроль ушкӑнӗнчи 1274,33 ± 33,13-ран 281,03 ± 7,95 таран чакнӑ, ку вара 05-мӗш позитивлӑ контроль шайӗнчен кӑшт пӗчӗкрех пулнӑ. мг/л Ризолекс-Т фунгицид (183,61 ± 7,71; 3В ӳкерчӗк). Иккӗмӗш экспериментра та ҫавӑн пекех пулнӑ.
3-мӗш ӳкерчӗк. L-орнитинпа экзогенлӑ майпа усӑ курни теплицӑра Sclerotinia sclerotiorum чирӗпе пулакан ахаль пӑрҫа шурӑ ҫӗрӗкӗ аталаннине мӗнле витӗм кӳни. (А) 250 мг/л L-орнитинпа имҫамланӑ хыҫҫӑн ахаль пӑрҫа шурӑ кӑмпа чирӗн аталанӑвӗн йӗрӗ. (B) L-орнитинпа имҫамланӑ хыҫҫӑн ахаль пӑрҫа шурӑ кӑмпа чирӗн аталанӑвӗн йӗрӗ айӗнчи лаптӑк (AUDPC). Хаксем пилӗк биологиллӗ репликӑн (n = 5) вӑтам ± SD кӑтартаҫҫӗ. Тӗрлӗ саспаллисем сиплев хушшинчи статистика тӗлӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑхсене палӑртаҫҫӗ (p < 0,05).
250 мг/л L-орнитин экзогенлӑ майпа 42 кунран ӳсентӑран ҫӳллӗшне (4А ӳкерчӗк), кашни ӳсентӑранӑн туратсен шутне (4В ӳкерчӗк) тата кашни ӳсентӑранӑн ҫулҫисен шутне (4С ӳкерчӗк) майӗпен ӳстернӗ. Коммерциллӗ фунгицид Rizolex-T (50 мг/л) тӗпченӗ мӗнпур апатлану параметрӗсем ҫине чи пысӑк витӗм кӳнӗ пулсан, 250 мг/л L-орнитин экзогенлӑ майпа усӑ курни имҫамламан контрольпе танлаштарсан иккӗмӗш пысӑк витӗм кӳнӗ (4А–С ӳкерчӗксем). Тепӗр енчен, L-орнитинпа сипленни фотосинтез пигменчӗсен хлорофилл а (4D ӳкерчӗк) тата хлорофилл b (4Е ӳкерчӗк) содержанине пысӑк витӗм кӳмен, анчах та пӗтӗмӗшле каротиноид содержанине (0,56 ± 0,03 мг/г фр мас.) кӑштах ӳстернӗ, отрицательнӑй контрольпе (0,44 ± 0,02 мг/г фр. контроль (0,46 ± 0,02 мг/г йывӑрӑш; 4F ӳкерчӗк). Пӗтӗмӗшле илсен, ҫак кӑтартусем L-орнитин имҫамланӑ пӑрҫа йышши культурӑсемшӗн фитотоксиклӑ маррине тата вӗсен ӳсӗмне те хавхалантарма пултарнине кӑтартаҫҫӗ.
4-мӗш ӳкерчӗк. Теплица условийӗсенче Sclerotinia sclerotiorum инфекцийӗпе чирленӗ пӑрҫа ҫулҫисен ӳсӗм характеристикисемпе фотосинтез пигменчӗсем ҫине экзогенлӑ L-орнитинпа усӑ курни мӗнле витӗм кӳни. (А) Ӳсен-тӑран ҫӳллӗшӗ (см), (Б) Пӗр ӳсентӑранӑн турачӗсен шучӗ, (В) Пӗр ӳсентӑранӑн ҫулҫисен шучӗ, (Г) Хлорофилл а содержанийӗ (мг г-1 фр мас.), (Е) Хлорофилл в содержанийӗ (мг г-1 фр мас.), (Е) Пӗтӗмӗшле каротиноид содержанийӗ (мг г-1 фр мас.). Хаксем — пилӗк биологиллӗ репликӑн (n = 5) вӑтам ± SD. Тӗрлӗ саспаллисем сиплев хушшинчи статистика тӗлӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑхсене кӑтартаҫҫӗ (p < 0,05).
Реактивлӑ кислород тӗсӗсене (ROS; водород перекиҫӗ [H2O2] пек кӑтартнӑ) тата ирӗклӗ радикалсене (супероксид анионӗсем [O2•−] пек кӑтартнӑ) in situ гистохими локализацийӗ L-орнитин (250 мг/л) экзогенлӑ майпа усӑ курни HO пухӑнассине палӑрмаллах чакарнине кӑтартнӑ (250 ± 36 ± . nmol.g−1 FW; 5А ӳкерчӗк) тата O2•− (32,69 ± 8,56 нмоль.g−1 FW; 5B ӳкерчӗк) икӗ имҫамланман инфекциллӗ ӳсентӑрансен пухӑнӑвӗпе танлаштарсан (173,31 ± 12,06 тата 149,35 ± 7,94 нмоль FW, ҫавӑн пекех имҫамланӑ ӳсентӑранпа) мг/л коммерциллӗ фунгицид Rizolex-T (170,12 ± 9,50 тата 157,00 ± 7,81 нмоль.g−1 fr wt, ҫавӑн пекех) 72 сехетре. hpt айӗнче H2O2 тата O2•− пысӑк шайӗ пухӑннӑ (5А, В ӳкерчӗксем). Ҫавӑн пекех, TCA никӗсӗ ҫинче тунӑ малондиальдегид (MDA) анализӗ S. sclerotiorum инфекцийӗпе чирленӗ пӑрҫа ӳсентӑранӗсем хӑйсен ҫулҫисенче MDA (113,48 ± 10,02 нмоль.г fr wt) ытларах пухнине кӑтартнӑ (5С ӳкерчӗк). Анчах та L-орнитин экзогенлӑ майпа усӑ курни липидсен пероксидацине палӑрмаллах чакарнӑ, ҫакна имҫамланӑ ӳсентӑрансенче МДА шайӗ чакни (33,08 ± 4,00 нмоль.г фр мас.) кӑтартса парать.
5-мӗш ӳкерчӗк. Экзогенлӑ L-орнитинпа усӑ курни теплицӑра 72 сехетрен S. sclerotiorum инфекцийӗпе чирленӗ пӑрҫа ҫулҫисенче оксидациллӗ стрессӑн тӗп маркерӗсем тата ферментлӑ мар антиоксидант хӳтӗлев механизмӗсем ҫине витӗм кӳни. (А) Перекись водорода (H2O2; нмоль г−1 FW) при 72 л.с., (Б) супероксидный анион (O2•−; нмоль г−1 FW) при 72 л.с., (В) малондиальдегид (МДА; нмоль г−1 FW) при 72 л.с. hpt, (E) пӗтӗмӗшле ирӗлекен флавоноидсем (мг RE g−1 FW) 72 hpt чухне, (F) пӗтӗмӗшле ирӗклӗ аминокислотӑсем (мг г−1 FW) 72 hpt чухне, тата (G) пролин содержанийӗ (мг г−1 FW) 72 hpt чухне. Хаксем 5 биологиллӗ репликӑн (n = 5) вӑтам ± стандартлӑ пӑрӑнӑҫне (вӑтам ± SD) кӑтартаҫҫӗ. Тӗрлӗ саспаллисем сиплев хушшинчи статистика тӗлӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑхсене кӑтартаҫҫӗ (p < 0,05).